Niedoczynność tarczycy to jedna z nowożytnych chorób cywilizacyjnych. Z reguły dotyka ona osoby w dojrzałym wieku, a szczególnie przedstawicielki płci żeńskiej. Niestety zdarza się jednak i tak, że na niedoczynność tarczycy zapadają dzieci. Co jest przyczyną takiego stanu rzeczy? Jak rozpoznać tę dolegliwość u swojej pociechy? W jaki sposób leczyć dziecko chore na niedoczynność tarczycy? Na te oraz wiele innych pytań odpowiedzieliśmy na łamach niniejszego artykułu.
Czym jest niedoczynność tarczycy u dzieci?
Niedoczynność tarczycy u dzieci – tak samo jak u osób dorosłych – polega na niedostatecznej produkcji hormonów przez gruczoł tarczowy. W efekcie organy całego organizmu zaczynają działać nieprawidłowo, a zdrowie ulega stopniowemu pogorszeniu. Tarczyca zajmuje się produkcją hormonów o nazwach skrótowych T3 i T4. Występują one w nierozłącznym trio z TSH – hormonem wytwarzanym przez przysadkę mózgową. Umożliwia to stosunkowo łatwe zdiagnozowanie niedoczynności tarczycy. Jak to możliwe? Stosunek stężenia T3 i T4 we krwi jest zależny od ilości TSH – i na odwrót. Stąd logiczny jest wniosek, iż wysoki poziom TSH świadczy o niedoczynności tarczycy. W zdecydowanej większości przypadków zależność ta okazuje się być prawdziwa.
Niedoczynność tarczycy u dzieci – rodzaje i przyczyny
Wyróżnia się dwa rodzaje niedoczynności tarczycy u dzieci. Są to:
- Niedoczynność tarczycy wrodzona. Choroba ta odznacza się całkowitym brakiem tarczycy lub niefunkcjonalnością tego gruczołu. Dziecko dotknięte wrodzoną niedoczynnością zmuszone będzie do końca życia przyjmować hormony syntetyczne. Na szczęście w wielu przypadkach choroba ta ma charakter przejściowy i znika do trzeciego roku życia. Przyczyny tej choroby nie są w pełni znane. Czasami spowodowana jest ona lekami hormonalnymi przyjmowanymi przez matkę w czasie ciąży lub przeciwciałami produkowanymi przez jej organizm.
- Niedoczynność tarczycy nabyta. Zwykle rozwija się ona w późnym dzieciństwie. U przyczyn tego stanu z reguły leżą czynniki autoimmunologiczne. Na nabytą niedoczynność tarczycy są podatne szczególnie dzieci już cierpiące na pewne poważne dolegliwości, takie jak na przykład zespół Downa. U przyczyn tej dolegliwości leżą czynniki takie jak choroba Hashimoto, zapalenia tarczycy, niedobór jodu lub zbytnie napromieniowanie okolic szyi.
W następnych śródtytułach poddamy dokładnej analizie oba typy niedoczynności tarczycy u dzieci.
Niedoczynność tarczycy u dzieci – objawy
W przypadku wrodzonej niedoczynności tarczycy u dzieci postawienie diagnozy jest wyjątkowo trudne. U niemowląt ciężko jest zauważyć jakiekolwiek objawy, które mogłoby zaalarmować rodzica o problemie. Nie oznacza to rzecz jasna, że symptomy całkowicie nie występują. Oto najważniejsze z nich:
- obniżona temperatura ciała,
- przedłużająca się żółtaczka,
- podejrzanie długi sen,
- pogrubiony, powiększony język,
- zachrypnięty głos (niemowlę nie mówi, więc objaw ten dostrzegalny jest podczas płaczu),
- spowolniona perystaltyka jelit,
- obniżone napięcie mięśniowe,
- brak apetytu,
- obniżone napięcie mięśniowe.
Nabyta niedoczynność tarczycy u dzieci objawia się nieco inaczej. Symptomy choroby pojawiają się w wieku co najmniej trzech lat. Dostrzegalne są następujące dolegliwości oraz zaburzenia w rozwoju dziecka:
- nieprawidłowe proporcje ciała – duża głowa, długi tułów, krótkie kończyny.
- sucha skóra (szczególnie na łokciach i kolanach),
- brak tolerancji zimna,
- ciągła senność,
- mały apetyt,
- tycie (nawet mimo małej ilości spożywanego jedzenia),
- spowolnione bicie serca,
- zaparcia,
- opóźnione dojrzewanie płciowe,
- suche i łamliwe włosy,
- problemy z koncentracją,
Niedoczynność tarczycy u dzieci – diagnoza
W Polsce badania w kierunku wrodzonej niedoczynności u dzieci wykonuje się na każdym noworodku. O ile więc procedury szpitalne są przestrzegane w placówce, w której dana kobieta rodzi, ewentualna choroba dziecka zostanie zdiagnozowana w pierwszych dniach życia dziecka. W celu wykonania badania pobiera się krew z pięty noworodka. Jeśli natomiast niedoczynność tarczycy u dziecka występuje w formie nabytej, wykonuje się badania podobne do tych, którym poddaje się osoby dorosłe. Są to:
- oznaczanie stężenie hormonów T3, T4 i TSH,
- oznaczanie przeciwciał przeciwtarczycowych,
- USG tarczycy,
- badanie palpacyjne.
Ustalanie kolejności badań, stawianie diagnozy oraz planowanie terapii leży w gestii lekarza prowadzącego. Aby odnieść sukces w leczeniu, należy ściśle stosować się do jego zaleceń jednocześnie unikając działania na własną rękę.
Niedoczynność tarczycy u dzieci – leczenie
Leczenie niedoczynności tarczycy u dzieci jest stosunkowo proste. Z reguły sprowadza się ono do uzupełniania w sposób syntetyczny hormonów, których gruczoł tarczowy małego pacjenta nie produkuje. Oczywiście aby terapia była skuteczna, rodzic musi stale współpracować z lekarzem prowadzącym. Oznacza to regularne wizyty i badania, a także baczne obserwowanie stanu zdrowia dziecka. Wszystko to pomoże w ustalaniu odpowiednich dawek leków oraz bieżącym wprowadzaniu korzystnych zmian w terapii.
Niedoczynność tarczycy u dzieci – dieta
Leczenie niemalże każdej dolegliwości można skutecznie wesprzeć wprowadzając do swojej diety odpowiednie modyfikacje. To jednak bardzo ważne, aby nie robić tego na własną rękę. Z powodu braku wiedzy oraz nieuwagi, własnoręczne układanie diety mogłoby dodatkowo pogorszyć stan zdrowia osoby chorej. Jeśli masz pewną wizję jadłospisu dla Twojego malca dotkniętego niedoczynnością tarczycy, skonsultuj swoje pomysły z dietetykiem oraz endokrynologiem. Rada specjalisty nic nie kosztuje, a może oszczędzić Ci wielu kłopotów.
Dieta dziecka chorego na niedoczynność tarczycy przede wszystkim powinna być bogata w jod. Ten ważny pierwiastek pobudza gruczoł tarczowy do produkcji hormonów. Jod znajdziesz w produktach spożywczych takich jak:
- ryby morskie (głównie łosoś, makrela, dorsz),
- ser gouda,
- ser twarogowy,
- jogurt naturalny,
- brokuły,
- szpinak,
- glony morskie,
- morele,
- maliny.
Organizmowi dziecka chorego na niedoczynność tarczycy należy dostarczać również inny pierwiastek, jakim jest cynk. Jego z kolei można znaleźć w następujących produktach spożywczych:
- nasiona,
- ziarna zbóż,
- ryby.
Ponadto warto jest zadbać o odpowiednią podaż selenu. Znajdziesz go w produktach takich jak:
- słonecznik,
- sezam,
- orzechy brazylijskie,
- orzechy włoskie.
Równie ważne jest zaspokajanie zapotrzebowania na witaminę C. Wszystkie wyżej wymienione związki można przyjmować także w formie suplementów. Warto jednak pamiętać, iż oprócz potrzebnych substancji istnieją i takie, których dzieci chore na niedoczynność tarczycy powinny unikać. Zaliczają się do nich wszelkie produkty spożywcze, które ograniczają przyswajanie jodu, takie jak:
- pomarańcze,
- melony,
- figi,
- awokado,
- brukselka,
- brokuł,
- kalafior,
- rzodkiewka,
- seler,
- soja i produkty jej pochodne,
- kukurydza,
- orzeszki ziemne,
- pszenica.