Wolne rodniki – dlaczego są groźne i jak je zwalczać?

Wielu z nas już słyszało, że przeciwutleniacze chronią nas przed wolnymi rodnikami – odpowiedzialnymi za starzenie się organizmu. Czym dokładnie są wolne rodniki, dlaczego są dla nas złe i skąd pochodzą?

W przypadku gdy poziom antyoksydantów w organizmie jest niższy niż poziom wolnych rodników, nasz układ odpornościowy staje się przeciążony, a proces starzenia przebiega szybciej. W tym artykule dowiesz się jakie nawyki i wybory żywieniowe sprawiają, że wolne rodniki gromadzą się w naszym ciele w pierwszej kolejności. Dowiesz się także o sposobach na odwrócenie destrukcyjnego procesu utleniania.

Czym są wolne rodniki i dlaczego wyrządzają szkody?

Wolne rodniki to cząsteczki o niesparowanym elektronie wartościowości. Mogą być bardzo szkodliwe, aczkolwiek ich produkcja w naszym organizmie jest procesem całkowicie naturalnym. Mimo iż przyczyniają się do procesu starzenia, są też ważnymi elementami naszego układu immunologicznego.

Nasze ciała wytwarzają wolne rodniki jako produkty uboczne reakcji komórkowych, metabolizmu, oddychania i innych ważnych funkcji. Wątroba produkuje i używa wolnych rodników w celu niszczenia bakterii, wirusów i uszkodzonych komórek.

Wolne rodniki są cząsteczkami niestabilnymi. Wszystkie elektrony istnieją w parach, a wolne rodniki posiadają tylko jeden elektron, co oznacza, że zawsze szukają dodatkowego – to ich broń. Okradają zdrowe komórki i związki z jednego z ich elektronów, powodując ich przekształcanie. Sprawia to, że nasz układ odpornościowy pracuje nieprawidłowo, niszcząc zdrowe komórki i tkanki.

Stres oksydacyjny

Wolne rodniki szkodzą i postarzają ludzki organizm, ponieważ uszkadzają DNA, błony komórkowe i lipidy. Wolne rodniki żyją zwykle w równowadze z przeciwutleniaczami. Problem pojawia się wtedy, gdy z powodu zbyt niskiego spożycia antyoksydantów, równowaga ta staje się zachwiana.

Szkody wyrządzone przez wolne rodniki to proces, który nazywamy utlenianiem. To ten sam proces, który powoduje, że jabłko staje się brązowe, a na metalu pojawia się rdza. Wolne rodniki reagują z innymi związkami i je utleniają. Ilość utleniania w naszym organizmie jest miarą stresu oksydacyjnego.

Wysoki poziom stresu oksydacyjnego prowadzi do przewlekłych chorób, a zwłaszcza chorób serca, raka i cukrzycy.

Wolne rodniki a antyoksydanty

Przeciwutleniacze przeciwdziałają wolnym rodnikom. Ich źródłem jest przyjmowane przez nas pożywienia. Najważniejszym antyoksydantem w naszym ciele jest glutation. Składa się z aminokwasów cysteiny, glicyny i kwasu glutaminowego.

Innymi ważnymi przeciwutleniaczami są witamina A, C i E, beta-karoten, bioflawonoidy, CoQ10, selen i cynk. Rolę przeciwutleniaczy spełniają też miedź i mangan.

Najważniejsze funkcje przeciwutleniaczy to:

  • Naprawa istotnych enzymów w organizmie.
  • Melatonina jest ważnym przeciwutleniaczem związanym z regulacją cyklu okołodobowego.
  • Dobry cholesterol (HDL) działa jak potężny przeciwutleniacz, poprzez naprawę uszkodzonych naczyń krwionośnych i redukcję utleniania. Pomaga te powstrzymywać gromadzenie się blaszek tłuszczowych na ścianach tętnicy.

Zdolność do wytwarzania przeciwutleniaczy spada wraz z wiekiem. Antyutleniacze są znane jako związki przeciwstarzeniowe, dzięki temu, że chronią nas przed chorobami związanymi z wiekiem.

Procesu starzenia nie da się całkowicie zatrzymać, aczkolwiek spożywanie diety bogatej w substancje przeciwutleniające pomaga żyć dłużej i zdrowiej.

Wolne rodniki – gdzie występują?

Głównym źródłem wolnych rodników jest tzw. „zachodni styl życia” – z przetworzoną żywnością, zażywaniem lekarstw, powszechnym stosowaniu alkoholu, nikotyny i narkotyków, zanieczyszczeniem środowiska, a także z wysokim stresem.

Głównymi źródłami wolnych rodników są:

  • Zwykłe funkcje organizmu, takie jak oddychanie i trawienie.
  • Ekspozycja na promieniowanie.
  • Narażenie na zanieczyszczenia środowiska.
  • Zażywanie alkoholu, nikotyny i narkotyków.
  • Niektóre leki i antybiotyki.
  • Dieta obejmująca niezdrowe tłuszcze, zbyt dużo cukru, pestycydów i dodatków syntetycznych. Wiele przetworzonych i rafinowanych produktów spożywczych zawiera utlenione tłuszcze, które gromadzą się w ciele jako wolne rodniki. Przyczyniają się one do starzenia, wzrostu masy ciała i stanu zapalnego.
  • Duża ilość stresu emocjonalnego lub fizycznego.

Najlepsze sposoby na zwalczanie wolnych rodników

Spożywaj więcej produktów bogatych w przeciwutleniacze

  • Kolorowe owoce i warzywa – takie jak marchew, bataty, i dynia, które zawierają korzystne dla skóry i oczu karotenoidy.
  • Owoce cytrusowe – zawierają kwercytynę.
  • Szpinak i inne zielone warzywa liściaste – zawierają luteinę.
  • Pomidory i czerwona papryka – są bogate w likopen.
  • Jagody, winogrona i czerwone wino – mają mnóstwo przeciwutleniaczy, takich jak resweratrol.
  • Zielona i biała herbata – są one bogate w polifenole, wykazujące właściwości antynowotworowe.
  • Cynamon, oregano, imbir, kurkuma i rozmaryn – są to doskonałe źródła antyoksydantów.

Unikaj ekspozycji na toksyny i zanieczyszczenia

Poza zmianą diety, staraj się unikać zanieczyszczeń środowiska w wodzie. Dobrym pomysłem jest także ograniczenie emisji na chemikalia znajdujące się w pożywieniu i produktach kosmetycznych. Wybieraj produkty naturalne i organiczne, w których składzie nie znajduje się zbyt wiele sztucznych dodatków.

Unikaj nadużywania leków i antybiotyków. Przy zwykłym przeziębieniu staraj się stosować naturalne antybiotyki i lekarstwa, nawet takie, które znajdziesz w swojej kuchni – imbir, czosnek, cytryna.

Stres wpływa znacząco na poziom wolnych rodników w naszym ciele, dlatego też postaraj się go ograniczyć. Pomogą ci w tym regularne ćwiczenia. Pozytywny wpływ na nasze ciało ma też stosowanie technik relaksacyjnych. Nie należy przy tym zapominać o odpowiedniej ilości snu. Wyczerpanie fizyczne i psychiczne powodują szybsze starzenie się naszego systemu immunologicznego.

Staraj się utrzymywać zdrową masę ciała, poprzez kontrolowanie poziomu cholesterolu i cukru we krwi. Pamiętaj, najlepszym sposobem na utrzymywanie równowagi wolnych rodników, jest prowadzenie zdrowego trybu życia.

Może ci się spodobać również

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.