Witaminy rozpuszczalne w wodzie i tłuszczach – podział

Witaminy rozpuszczalne w wodzie i tłuszczach – podział
Oceń artykuł!

Witaminy to substancje egzogenne, co oznacza, że organizm nie potrafi ich sam wytworzyć. Bez nich jednak niemożliwe jest prawidłowe funkcjonowanie organizmu, dlatego musimy regularnie ich dostarczać wraz z pożywieniem. Witaminy odkrył w 1912 roku polski biochemik Kazimierz Funk. Choć wiemy już, że witaminy są niezbędne do życia i musimy dostarczać je wraz z pokarmem, to trzeba wiedzieć, że nie należą one do typowych składników pokarmowych, pełnią jedynie funkcję regulacyjną. Tylko witamina D jest wytwarzana przez ludzki organizm – produkują ją komórki skóry pod wpływem promieni UV, czyli wtedy, gdy jesteśmy wystawieni na działanie promieni słonecznych. Ze względu na swój skład chemiczny witaminy należą do różnych grup związków organicznych.

Podział witamin jest prosty – dzielą się jedynie na dwie grupy. Są to: substancje rozpuszczalne w wodzie i substancje rozpuszczalne w tłuszczach. Druga grupa jest znacznie mniejsza, ponieważ tworzą ją tylko 4 witaminy.

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach

Witamina A – bierze udział w prawidłowym funkcjonowaniu zmysłu wzroku. Jest także istotna w produkcji hormonów tarczycy i nadnerczy. Ponadto wpływa na stan zdrowia skóry i działa silnie przeciwutleniająco. Możemy znaleźć czystą witaminę A w przyrodzie, a także jej prowitaminy – czyli formy, z których organizm musi sam sobie wytworzyć witaminę. Do prowitamin zaliczamy karotenoidy, które można znaleźć głównie w:

  • olejach (najwięcej jest w rzepakowym)
  • czerwonych warzywach
  • pomarańczowych owocach

Pamiętajmy, że witaminę A w czystej postaci można przedawkować. Przyjmując prowitaminy, takie jak beta-karoten, organizm sam reguluje ile witaminy A wyprodukuje, dzięki czemu zapobiega zatruciom przez przedawkowanie.

Witamina D – naturalnie powinniśmy ją wytwarzać sami poprzez wystawianie się na działanie promieni słonecznych. Niestety to, że w ciągu dnia przebywamy zwykle głównie w pomieszczeniach zamkniętych oraz to, że stosujemy kremy z filtrem UV, znacznie ogranicza możliwość produkcji tej witaminy. Witamina ta współpracuje z wapniem przy budowie kości, reguluje pracę układu odpornościowego i układu nerwowego. Jej niedobór prowadzi do zaburzeń nastroju i zaburzeń hormonalnych. Witaminę D znajdziemy w tłustych rybach, jajach i serach.

Witamina E – przeciwdziała starzeniu się organizmu i ma silne działanie przeciwzapalne. Znajduje się w olejach roślinnych, np. w oleju słonecznikowym i rzepakowym. Dobrym jej źródłem są też orzechy i nasiona, a także warzywa i produkty pełnoziarniste. Rzadko spotyka się jej niedobory, ponieważ znajduje się w wielu produktach.

Witamina K – jej główną funkcją jest regulacja krzepnięcia krwi. Znajdziemy ją w olejach roślinnych (głównie w  winogronowym, rzepakowym i sojowym), występuje również w zielonych warzywach. Jej niedobory zdarzają się bardzo rzadko, ponieważ jest raczej trwała i nie utlenia się tak szybko podczas przechowywania warzyw.


Witaminy rozpuszczalne w wodzie

Witaminy z grupy B mają dość podobne właściwości i czasami można je spotkać pod nazwą B-kompleks.

  • Witamina B1 (tiamina) – wspomaga intelekt. Wpływa korzystnie na pracę układu nerwowego oraz jego regenerację. Towarzyszy również przemianie węglowodanów na energię, wspomaga pracę serca, przyspiesza gojenie się ran. Niestety kofeina, która znajduje się w kawie i herbacie, utrudnia przyswajanie tej witaminy, a osoby zażywające leki moczopędne narażają się na szybsze jej wypłukanie z organizmu. Jej głównie źródła to: drożdże, jaja, ziarna zbóż, ziemniaki, fasola, orzechy.
  • Witamina B2 (ryboflawina) – działa na korzyść śluzówek. Jest wskazana dla anemików, ponieważ razem z żelazem wspomaga wytwarzanie czerwonych ciałek krwi transportujących tlen do wszystkich komórek. Towarzyszy w przemianie tłuszczów, białek i węglowodanów, a także sprzyja tworzeniu komórek odpornościowych. Główne źródła: jarmuż, pomidory, szpinak, brukselka, awokado, zielony groszek, dynia, kalafior.
  • Witamina B3 (witamina PP lub niacyna) – dba o skórę. Jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania mózgu i układu nerwowego. Stymuluje szumy w uszach i zawroty głowy, obniża ciśnienie krwi oraz poziom cholesterolu, a także usuwa wolne rodniki z organizmu. Poprawia również pracę przewodu pokarmowego. Główne źródła: groch, fasola, szpinak, ziemniaki, kapusta, czarna porzeczka, soczewica.
  • Witamina B5 (kwas pantoteonowy) – wspiera przy przeziębieniu. Wskazana przy katarze siennym czy migrenie ze względu na właściwości łagodzące, wspomaga pigmentację włosów i regenerację skóry. Główne źródła: fasola, szpinak, ziemniaki, marchew, kapusta.
  • Witamina B6 (pirydoksyna) – pielęgnuje skórę. Ma świetny wpływ na samopoczucie, zapewnia spokojny sen i usprawnia wchłanianie magnezu. Główne źródła: fasola, zielony groszek, papryka, soja, banany, awokado.
  • Witamina B7 (biotyna) – utrzymuje prawidłowy poziom glukozy. Wspomaga funkcje tarczycy, poprawia wygląd skóry i włosów. Główne źródła: groch, buraki, cebula, winogrono, banany.
  • Witamina B9 (kwas foliowy) – szczególnie ważna dla kobiet w ciąży, zapobiega wrodzonym wadom u dziecka i produkuje nowe komórki nerwowe w miejsce zużytych czy uszkodzonych. Zapobiega też chorobom serca, miażdżycy czy różnym nowotworom. Główne źródła: dynia, marchew, szpinak, sałata, pietruszka.
  • Witamina B12 (kobalamina) – tworzy mocny materiał genetyczny, czerwone krwinki, wspomaga przemianę metaboliczną węglowodanów i tłuszczów, odpowiada za sprawny układ nerwowy i pobudza apetyt. Główne źródła: mięso, ryby, jaja, mleko i jego przetwory, pieczarki.
  • Witamina C (kwas askorbinowy) – zwiększa odporność. Stanowi ochronę przed nowotworami, chorobą wieńcową czy zaćmą, a także łagodzi alergie. Wpływa przyspieszająco na gojenie się ran, stabilizuje ścięgna i więzadła, poprawia przyswajalność żelaza oraz syntezę hemoglobiny. Przyjmowanie zbyt dużej ilości witaminy w formie syntetycznej sprzyja powstawaniu kamieni w nerkach. Główne źródła: żurawina, truskawki, maliny, kalafior, agrest, rabarbar, porzeczki, kiwi, cytryna, cebula, szczypiorek, rzodkiewka, rzepa, czerwona kapusta.
Komentarze
Więcej w Suplementy, Zdrowie
Zioła przeciwzapalne – poznaj 13 najbardziej skutecznych ziół

Zamknij