Stopa cukrzycowa – przyczyny, objawy, przeciwdziałanie, zapobieganie

Cukrzyca typu 2 współcześnie nazywana jest już chorobą cywilizacyjną. Szacuje się, że ok. 5% populacji choruje na cukrzycę, a z tego 95% na cukrzycę typu 2. Ostatnie lata to dramatyczny wzrost zachorowań, zwłaszcza w krajach rozwijających się, a co wydaje się najbardziej groźne, to że cukrzycę najczęściej wykrywa się już u dzieci. Bogata w tłuszcze i węglowodany dieta sprawia, że ryzyko zachorowania na tę wyniszczającą chorobę rośnie z każdym rokiem.

Stopa cukrzycowa, co to jest?

Stopa cukrzycowa należy do grupy powikłań cukrzycy, zwłaszcza wtedy, gdy leczenie cukrzycy przebiega nieprawidłowo. Na skórze stopy pojawiają się owrzodzenia oraz trudno gojące się rany. Do ich leczenia niezbędne jest zastosowanie antybiotyków oraz chirurgiczne usunięcie martwych tkanek. Do grupy powikłań cukrzycowych należą też:

  • retinopatia cukrzycowa, czyli uszkodzenie siatkówki oka
  • nefropatia cukrzycowa, czyli uszkodzenie nerek
  • polineuropatia cukrzycowa

Cukrzyca odciska negatywne piętno na całym układzie nerwowym człowieka i prowadzi do neuropatii cukrzycowej. Jednocześnie cukrzyca zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia udaru i zawału, a ostre powikłania, takie jak: kwasica ketonowa czy hipoglikemia mogą doprowadzić chorego do śpiączki i nawet śmierci.

Stopa cukrzycowa jest chorobą niedokrwienną stóp i może doprowadzić nawet do amputacji tej części ciała. Leczenie stopy cukrzycowej jest bardzo trudne i wymaga cierpliwości, czasu, wytrwałości oraz środków pieniężnych. U chorego następuje systematyczne osłabienie struktury kości oraz stawów i dochodzi u niego do deformacji stopy uniemożliwiając swobodne poruszanie się. Problem stopy cukrzycowej dotyka nawet 10% wszystkich diabetyków. Najczęściej pojawia się u chorego po wielu latach choroby i to źle leczonej, czasem jednak jest pierwszym zauważalnym objawem tej niebezpiecznej choroby. Nieleczona stopa cukrzycowa prowadzi do amputacji najpierw samej stopy, a potem nawet całej kończyny.

Stopa cukrzycowa – przyczyny

U chorego na cukrzycę pojawia się wysoki poziom cukru we krwi, często lekceważony i zaniedbywany. Stan ten wywołuje zmiany zachodzące w ściankach małych i dużych naczyń krwionośnych. Nieleczone zmiany w konsekwencji prowadzą do trwałego uszkodzenia i zwiększenia podatności diabetyka na choroby układu sercowo-naczyniowego. Uszkodzenia zachodzące w małych naczyniach krwionośnych wywołują zmiany w soczewce oka, upośledzenie funkcjonowania nerek czy układu nerwowego objawiające się m.in. drętwieniem oraz bólem kończyn. Natomiast w wyniku uszkodzenia dużych naczyń krwionośnych tworzy się choroba wieńcowa, choroba niedokrwienna obejmująca ośrodkowy układ nerwowy w wyniku, której tworzy się jedno z najczęstszych powikłań cukrzycy – zespół stopy cukrzycowej.

Stopa cukrzycowa – objawy

 Każda osoba chora na cukrzycę powinna regularnie kontrolować stopy i obserwować, czy nie zachodzą na niej widoczne zmiany. Pierwsze objawy prowadzące do stopy cukrzycowej można przegapić, ponieważ wydają się niezwiązane z chorobą, a może to być:

  • ból stopy odczuwany w trakcie dnia i bardziej intensywny nocą przy współwystępowaniu uczucia mrowienia i kłucia
  • skurcze mięśni w kończynie
  • pogorszenie stanu skóry na stopach objawiające się łuszczeniem naskórka i jego pękaniem
  • trudne gojenie się ran powstałych na stopach
  • nieprawidłowe odczuwanie ciepłoty i bodźców bólowych
  • zaburzenia czucia w stopach
  • drętwienie kończyn
  • owrzodzenia stóp
  • zaburzenia równowagi

Stopa cukrzycowa prowadzi do obumierania miejscowego tkanek. Przybiera ona najczęściej formę zgorzeli – następuje suche lub wilgotne gnicie tkanek. Na stopie pojawiają się zmiany podobne do wrzodów z otoczką tkanki brązowej, brązowo-czarnej lub tylko czarnej, czasem zielonkawej. Na stopie stają się widoczne głębokie warstwy skóry odsłoniętej przez uszkodzoną warstwę powierzchniową.

Stopa cukrzycowa – zapobieganie

Najważniejsze dla każdego diabetyka jest utrzymanie swojego organizmu w stałej i zrównoważonej wobec choroby kondycji. Następnie niedopuszczenie do powstania powikłań, które mogą diametralnie zachwiać tę delikatną równowagę funkcjonowania organizmu. Aby nie dopuścić do zaostrzenia choroby w postaci stopy cukrzycowej należy:

  • wyrównać poziom cukrzycy poprzez utrzymywanie stężenia glukozy we krwi w zalecanych granicach
  • dokonać jak najwcześniejszego rozpoznania  cukrzycy oraz jej prawidłowego wyrównania już od początku zachorowania, zmniejszając prawdopodobieństwo  wystąpienia uszkodzeń nerwów oraz zmian naczyniowych w obrębie kończyn
  • utrzymywać prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego i stężenia cholesterolu, jest to szczególnie ważne w zapobieganiu miażdżycy naczyń kończyn dolnych i tym samym w unikaniu pogorszenia ich ukrwienia
  • regularne obserwować stopy, zarówno ich część grzbietową oraz podeszwową, jak i przestrzeń międzypalcową, pozwala to zauważyć pęknięcia skóry, rogowacenie, odciski, owrzodzenia i zmiany zabarwienia
  • utrzymywać właściwą higienę stóp, zaleca się codziennie mycie stóp w letniej wodzie, z użyciem choćby szarego mydła; umyte stopy należy starannie osuszać i dokładnie wycierać, zwłaszcza przestrzeń pomiędzy palcami, a następnie natłuścić kremem, głównie w miejscach, gdzie naskórek jest zgrubiały, jeśli skóra jest wilgotna, można użyć niewielkiej ilości talku, przy czym nie powinno się  korzystać z pumeksu, maści na odciski czy chemicznych środków używanych przez osoby zdrowe
  • prawidłowo obcinać paznokcie, równo z czubkiem palca i  niezbyt krótko, wrastającym paznokciem powinien się zająć podolog
  • nosić odpowiednie obuwie, wkładki oraz skarpety, obuwie noszone przez chorych na cukrzycę, zwłaszcza tych, u których już występują zaburzenia unerwienia i ukrwienia stóp, powinno być wygodne, szerokie i wykonane ze skóry,  do butów trzeba dobrać specjalistyczne wkładki, pozwalające na odciążenie określonych okolic stopy
  • unikać urazów mechanicznych i termicznych,  dlatego  niewskazane jest chodzenie boso, niebezpieczne jest również stawanie gołymi stopami na nagrzanym brzegu basenu, nie wolno też ogrzewać nóg przy grzejnikach ani używać poduszek elektrycznych i termoforów, te środki ostrożności dotyczą szczególnie stopy pozbawionej czucia bólu i temperatury
  • uprawiać ćwiczenia fizyczne poprzez rozsądnie dawkowany wysiłek fizyczny, np. spacery, które poprawiają ukrwienie stóp,  pacjenci, u których występują zaburzenia unerwienia i ukrwienia, powinni skonsultować z lekarzem rodzaj, intensywność i czas aktywności fizycznej
  • korzystać z pomocy podologa, najlepiej w sposób systematyczny bowiem wszelkie modzele czy wrastające paznokcie przyczyniają się do powstania owrzodzeń czy infekcji stóp, dlatego powinno się korzystać z pomocy minimum doświadczonego podologa, przy klinikach diabetologicznych funkcjonują gabinety stopy cukrzycowej, właśnie ze względu na powszechność tego powikłania i tam właśnie powinno się szukać pomocy.
Może ci się spodobać również

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.