Stomia – przyczyny i sprzęt. Funkcjonowanie osób ze stomią i opieka stomijna.

Stomią nazywa się celowo wytworzone światło narządu wewnętrznego ze skórą. Powszechnie pod pojęciem stomia rozumie się stomię wydalniczą – jest to sztucznie wytworzone podczas zabiegu chirurgicznego połączenie pomiędzy przewodem pokarmowym lub układem moczowym, a skórą na brzuchu. Stomia umożliwia prawidłowy proces wydalania w przypadkach, kiedy prawidłowy proces opróżniania jest uniemożliwiony bądź utrudniony.

Przyczyny stomii

Wśród głównych przyczyn konieczności wytworzenia przetoki są konsekwencje chorób nowotworowych, które wiązały się z koniecznością usunięcia określonej części przewodu pokarmowego, a także rozległe urazy wewnętrzne oraz wady wrodzone. Stomie jelitowe wykonuje się również dla odbarczenia chorej części jelita – wtedy jednak wykonuje się zazwyczaj tak zwane stomie czasowe, które po zakończeniu leczenia się usuwa i przywraca ciągłość przewodu pokarmowego.

Zagrożenie koniecznością założenia stomii jest praktycznie przy wszystkich operacji dotyczących obszaru jelit – przed operacją zazwyczaj lekarz prowadzący informuje pacjenta o takim ewentualnym skutku operacji, celem przygotowania go na potencjalne nieprawidłowości.

Rodzaje stomii

W zależności od obszaru, który podległ uszkodzeniu bądź usunięciu wyróżnia się różnego typu stomie.

  • kolostomia – jest to najczęściej pojawiający się rodzaj stomii. Związana jest z z usunięciem fragmentu jelita grubego; zabieg ten wykonuje się najczęściej z powodu nowotworów jelita grubego, niedrożności jelit bądź urazów brzucha;
  • ileostomia – jest to wyłonienie na powłoki brzuszne końca jelita cieńkiego; zwykle przyczyną takiej operacji jest usunięcie w całości jelita grubego, a także polipowatość czy choroba Leśniowskiego-Crohna;
  • urostomia – jest to stomia na układzie moczowym, która umożliwia swobodny odpływ moczu z dróg moczowych; najczęściej wykonuje się ją w przypadku wad wrodzonych (np. niedostateczne wykształcenie się dróg moczowych), w przypadku urazów brzucha czy nowotworów układu moczowego.

W niektórych przypadkach wykonuje się również stomie dróg żółciowych. Zabieg polega na bezpośrednim zespoleniu jelita cienkiego z wrotami wątroby. Ten rodzaj stomii wykonuje się przede wszystkim u noworodków u których diagnozuje się wrodzone zarośnięcie dróg żółciowych.

Sprzęt stomijmy

Każdy pacjent u którego zaistniała konieczność wyłonienia stomii jest zmuszony w poznanie tajników jej prawidłowego obsługiwania oraz zaopatrzenia się w sprzęt stomijny. Sprzęt tego typu jest refundowany przez NZF w ramach limitów miesięcznych (refundacja pewnej kwoty wydatków).

W przypadku stomii wydalanie moczu bądź kału jest całkowicie niekontrolowane. Pacjent nie wydala naturalnie, a właśnie za pomocą wyłonionego na powłoki brzuszne części jelita bądź dróg moczowych. Zaopatrzenie stomii polega na naklejaniu na skórę wokół stomii specjalistycznych plastikowych woreczków, do których następnie spływa mocz lub kał. Woreczki do zbierania wydalanych substancji są różne w zależności od rodzaju stomii. Wyróżnia się między innymi woreczki ileostomijne, które są otwierane na dole (dzięki temu nie trzeba każdorazowo wymieniać worka na nowy, a wystarczy go jedynie opróżnić) bądź kolostomijne (zamknięte i każdorazowo wymienne). Worki urostomijne na mocz są zawsze otwieralne – na dole znajduje się w nich mały kranik, który służy do upuszczania moczu. W tym ostatnim przypadku dla osób ze stomią dedykowane są  także specjalne woreczki na nocną zbiórkę moczu.

Sprzęt do obsługi stomii może być dwuczęściowy (płytka naklejana na skórę i worek) bądź jednoczęściowy (worek stomijny nakleja się bezpośrednio na skórę). Zaletą sprzętu dwuczęściowego jest brak konieczności każdorazowego odklejania płytki od skóry – wymienia się jedynie worek stomijny, co dla wielu pacjentów jest znacznie bardziej wygodne oraz przyczynia się do mniejszych podrażnień skóry wokół stomii.

Stomia mimo swojego przeznaczenia jest dość higieniczna, o ile pacjent prawidłowo o nią dba. Regularna wymiana bądź opróżnianie worków gwarantuje brak nieprzyjemnego zapachu. Dodatkowo worki stomijne zaopatrzone są w filtry węglowe, które mają za zadanie pochłaniać zapach wydzielin.

W aptekach dostępny jest też różnego typu sprzęt dodatkowy, który zapewnia większą higienę oraz komfort funkcjonowania pacjenta. Są to między innymi pasty uszczelniające, pudry gojące czy gaziki odkażające.

Opieka stomijna

Opieką nad pacjentami ze stomią zajmują się poradnie stomijne oraz specjalistycznie wykwalifikowane pielęgniarki stomijne. Ich zadaniem jest niesienie pomocy w sytuacjach nieradzenia sobie z obsługą stomii, problemach ze szczelnością oraz pomoc w trudnych dla pacjenta sytuacjach dotyczących przystosowania się do funkcjonowania oraz zaakceptowania swojej choroby.

Obecnie w Polsce i na całym świecie istnieje ponadto szereg organizacji, które pomagają pacjentom przystosować się do życia ze stomią. Na świecie jest to przede wszystkim światowe stowarzyszenie International Ostomy Association (IOA), a w Polsce – Polskie Towarzystwo Stomijne POL-ILKO, które istnieje już od ponad 40 lat. W poszczególnych miastach istnieją także lokalne grupy wsparcia do których można się zgłosić z prośbą o pomoc oraz wsparcie.

Funkcjonowanie osób ze stomią

Funkcjonowanie pacjentów ze stomią nie powinno odbiegać od normy. Mimo tego, że jest to obarczający przede wszystkim psychikę zabieg, chory nie musi rezygnować ze swojej dotychczasowej aktywności. Ograniczeniem może być co najwyżej dopasowanie odpowiedniego sprzętu stomijnego oraz nauczenie się zasad jego obsługi i kontrola podczas na przykład aktywności fizycznej. Pacjenci nie muszą rezygnować z ulubionego jedzenia, jazdy na rowerze, seksu, spotkań towarzyskich i innych życiowych przyjemności. Bardzo ważną kwestią jest jednak akceptacja swojego stanu funkcjonowania oraz choroby, a także zwiększanie świadomości pozostałych ludzi na temat funkcjonowania ze stomią. Przyczynia się do zwiększenia tolerancji oraz traktowania stomii jako coś “normalnego” i nie przeszkadzającego w codzienności czy powrocie do swoich obowiązków i pracy.

Stomia – przyczyny i sprzęt. Funkcjonowanie osób ze stomią i opieka stomijna.
5 (100%) 5 votes