Socjopata a psychopata: cechy, różnice i podobieństwa

Socjopata a psychopata to jedno z tych subtelnych rozróżnień, z których osoby nie posiadające erudycji psychologicznej najczęściej nie zdają sobie sprawy. Tymczasem są to dwa terminy, które dzisiejsza psychologia uważa za wzajemnie odrębne pod względem swojego znaczenia, co oczywiście nie oznacza, że pozbawione licznych, mniej lub bardziej skomplikowanych wzajemnych związków.

Sama psychopatia to zjawisko od wielu lat budzące wzmożone zainteresowanie wśród psychiatrów oraz psychologów. Od pewnego czasu jest to również nośny i poczytny temat w obrębie tak zwanej “poppsychologii”, którą znajdziemy w rubrykach kolorowych czasopism a także na różnego rodzaju portalach internetowych. Jeżeli chodzi o psychologię kliniczną oraz psychiatrię, to momentem przełomowym dla badań nad zjawiskiem psychopatii była słynna publikacja pod tytułem “Maska zdrowia”(“Mask of sanity”), wydana w roku 1941, której autorem był Herver M.Cleckley. Od tego czasu na temat psychopatii napisano wiele książek oraz mniejszych publikacji, wśród których warto wymienić przede wszystkim takie pozycje, jak “Psychopaci są wśród nas” Roberta D. Hare’a czy też “Psychopatię” Kazimierza Pospiszyła.

Tym niemniej, sam problem psychopatii wciąż pozostaje kontrowersyjny i bogaty w niejasności. Sami psychologowie często nie zgadzają się nie tylko co do kryteriów diagnostycznych oraz cech konstytutywnych psychopatii, ale nawet co do tego, czy osobowość dyssocjonalna faktycznie powinna być uznawana za zaburzenie, czy też jest to jedynie inny rodzaj “oprogramowania psychicznego”(ta ostatnia kwestia wiąże się w sposób ścisły przede wszystkim z terminem tak zwanych “wysokofunkcjonujących psychopatów”, czyli osób które wykazują objawy “twardej” psychopatii, lecz jednocześnie są w stanie prosperować w sposób efektywny, osiągać swoje życiowe cele i niekoniecznie zachowując się przy tym w sposób socjopatyczny). Niezwykle ważne jest również zrozumienie istoty wspominanego już rozróżnienia pod tytułem socjopata a psychopata. Czym różni się socjopatia od psychopatii oraz jak wygląda relacja pt. socjopata a psychopata? Czy socjopata zawsze jest psychopatą i na odwrót?

Socjopata a psychopata: podobieństwa i różnice

Na samym początku warto wspomnieć, że rozróżnienie socjopata a psychopata odnosi się do dwóch różnych dziedzin ludzkiego istnienia. Mówiąc najkrócej, termin psychopatia czy też osobowość dyssocjalna odnosi się do dymensji psychologicznej, zaś socjopatia to termin odnoszący się do wymiaru behawioralnego.

Psychopatia

Psychopatia, zwana również osobowością dyssocjalną, to zespół cech składający się na pewien rodzaj struktury osobowościowej. Za konstytutywne dla psychopatii uznaje się przede wszystkim takie objawy, jak:

  • brak empatii
  • makiawielizm
  • skłonność do kłamstwa oraz manipulacji
  • brak poczucia winy
  • niski próg wyzwalania agresji

Warto jednak dodać, że współcześnie odróżnia się tak zwaną psychopatię twardą od psychopatii umiarkowanej. Przykładowo za osoby wykazujące objawy psychopatii umiarkowanej uznaje się wszystkich tych, którzy w badaniu przy pomocy Skali obserwacyjnej skłonności psychopatycznej(narzędzie diagnostyczne opracowane przez Roberta D. Hare’a) uzyskają wynik wyższy, niż 21 punktów(wynik maksymalny to 40 punktów). Z kolei o psychopatii twardej mówimy wówczas, gdy wynik wynosi więcej, niż 30 punktów.

Socjopatia

Socjopatia jest terminem znaczeniowo szerszym w stosunku do psychopatii czy też osobowości dyssocjonalnej. Socjopatą nazwiemy więc każdą osobę, która w sposób regularny i niejako systemowy nie szanuje norm społecznych, kłamie, manipuluje, rani uczucia innych osób lub wykorzystuje innych dla swoich korzyści. Na podstawie tej definicji łatwo dojść do wniosku, że socjopatia jest zjawiskiem nie tylko dość powszechnym, ale również, że pewne cechy socjopatyczne wykazuje tak naprawdę większość społeczeństwa.

Jak jednak odnosi się to do kwestii pod tytułem socjopata a psychopata? Ten drugi nie musi być socjopatą, posiadanie określonych cech osobowościowych nie zawsze bowiem przekłada się w prosty sposób na sferę zachowania. Co więcej, osoba psychopatyczna może nawet stanowić przykład wzorcowego członka społeczeństwa. Jak jest to możliwe? Należy pamiętać, że oprócz wrodzonych lub nabytych cech osobowościowych posiadamy również wolę, intelekt a także zdolność autoanalizy oraz kształtowania swojego zachowania. Człowiek obdarzony osobowością dyssocjonalną może więc narzucić sobie określone ograniczenia behawioralne i wymogi dotyczące swojego zachowania; co więcej, może to być nawet osoba zdolna do czynów heroicznych, które w społecznym odczuciu są uznawane za niezbity przejaw szlachetności.

W publikacjach dotyczących psychopatii znajdziemy sporo spekulacji dotyczących na przykład bohaterów wojennych, postaci historycznych, które dzięki szaleńczej wręcz odwadze zostały zapamiętane jako jednostki w najwyższym stopniu zasłużone dla ludzkości. Czy spora część z tych osób była psychopatami będącymi w stanie przekierować swoje dyspozycje psychiczne w taki sposób, aby uczynić z nich pożytek dla społeczeństwa? Jest to oczywiście kwestia wyjątkowo skomplikowana i właściwie niemożliwa do rozstrzygnięcia, jednak wielu badaczy skłania się ku twierdzającej odpowiedzi na to pytania.

Socjopata a psychopata: cechy, różnice i podobieństwa
5 (100%) 7 votes
Może ci się spodobać również