Piramida żywieniowa – na czym polega i dlaczego warto ją znać

Piramida żywieniowa – na czym polega i dlaczego warto ją znać
5 (100%) 4 votes

Piramida żywieniowa to trójkątny wykres, w którym zawarte są różnorodne produkty, które w założeniu miały być ustawione wprost proporcjonalnie do tych, na które organizm ludzki ma, od największego do najmniejszego, zapotrzebowanie. To również symbol, który większość z nas zna z książek do biologii jeszcze ze szkolnych czasów. Jednak lata mijają, a podejście dietetyków do żywienia znacząco się zmienia, tak też zmieniło się podejście do zdrowego żywienia, a także samej piramidy żywieniowej. Dzisiaj postaramy się dokładnie opowiedzieć o tym zjawisku oraz o nowszym systemie – My Plate.

Czym jest piramida żywieniowa

Piramida żywieniowa to prezentacja w sposób możliwie najprostszy, dziennego zapotrzebowania człowieka na różnego rodzaju produkty odżywcze. Pomysł ten został wprowadzony w 1992 roku przez Amerykański Departament Rolnictwa.

Ciekawe! My Plate

My Plate powstało w 2011 roku. Obrazuje zasady zdrowego żywienia w postaci porcji na talerzu i jest bardziej adekwatne do obecnej wiedzy dietetycznej niż piramida żywieniowa

Historia piramidy żywieniowej

Kształt piramidy jest dość późnym wytworem. Z założenia miał w sposób wyraźniejszy sugerować jakie proporcje między poszczególnymi grupami pokarmów powinny zostać zachowane. Sama idea graficznego przedstawienia produktów, których spożywanie powinno pomóc nam w zachowaniu zdrowia, powstała już w 1916 roku! Grafika miała kształt okręgu podzielonego na siedem części. Co ciekawe, aż trzy grupy produktów stanowiły owoce i warzywa. Mięso było dopiero na piątym miejscu, zaś produkty mączne na szóstym.

Zasady zdrowego żywienia stworzone w 1916 roku nie zmieniały się aż do drugiej wojny światowej. W wyniku walk toczonych na rozległych terenach, konieczności wstrzymania dostaw i zwiększenia środków finansowych przeznaczanych na zbrojenie, żywności było mniej. Spis produktów zalecanych do spożycia ograniczył się do czterech pozycji – warzyw i owoców, mleka, mięsa i produktów mącznych.


Pierwsza piramida zdrowego żywienia

Pierwsza piramida zdrowego żywienia powstała w 1992 roku i bez zmian obowiązywała aż do 2005 roku. Wprowadzała dość rewolucyjne zmiany. Po raz pierwszy, podstawą żywienia miały stać się produkty mączne – pieczywo, makarony, płatki śniadaniowe. Zalecano spożywanie od 6 do 11 porcji produktów zbożowych! Drugie miejsce, zajęły ex aequo warzywa i owoce, kolejne nabiał i mięso, zaś ostatnie tłuszcze i cukry.

W 2005 roku wprowadzono modyfikację. Mianowicie, miała przedstawiać kroki prowadzące do poprawy jakości zdrowia. Istotnym elementem zdrowego stylu życia stała się aktywność fizyczna, jednak zrezygnowano z wartościowania produktów żywnościowych.

f-wielka-ksiega-zdrowego-odzywiania-i-medycyny-prosto-z-natury Piramida żywieniowa – na czym polega i dlaczego warto ją znać

Wielka księga zdrowego odżywiania i medycyny prosto z natury

Kliknij i sprawdź ceny!

Nowa piramida żywienia

W 2016 roku została zaprezentowana nowa piramida żywienia. Została stworzona przez Światową Organizację Zdrowia i przyjęta przez polski Instytut Żywności i Żywienia. Jej podstawą jest ruch fizyczny, przynajmniej 30-40 minut dziennie. Kolejne miejsce przestały stanowić produkty zbożowe, a zajęły warzywa i owoce, przy zaznaczeniu, że owoce powinny stanowić jedynie ¼ w stosunku do warzyw. Kolejne miejsce zajmują produkty zbożowe, ale przy nacisku na produkty pełnoziarniste, nierafinowane. Kolejne miejsce to nabiał, ale zaznacza się, że powinno się spożywać raczej ten fermentowany, czyli kefir, jogurt, zsiadłe mleko. Prawdopodobnie takie rozwiązanie ma stanowić kompromis między stanowiskiem, że mleko jest źródłem chorób, a przeciwnym, mówiącym o nieprzecenionych właściwościach zdrowotnych. Jeszcze rzadziej powinniśmy spożywać mięso, wykluczając mięso czerwone. Zaznacza się, że nie powinno stanowić podstawy naszych posiłków, a jedynie dodatek. Bardziej docenia się mięso ryb, ale także zwrócono uwagę na warzywa strączkowe równie lub nawet bardziej bogate w białko. Na samej górze mamy nasiona, orzechy i oleje roślinne jako źródło zdrowych tłuszczy i witamin. We wcześniejszej piramidzie nie mówiono o orzechach, co było dużym błędem. Stanowią one nie tylko źródło wielu witamin, ale są także poręczną przekąską na szybki lunch. Nie ma miejsca na słodycze, co jest bardzo ważne. Piramida zaleca również spożywanie przynajmniej półtora litra wody dziennie i rezygnację z dosładzania herbat i kaw (które znajdują się na samym szczycie piramidy).

Ciekawe! Zamienniki soli

WHO zaleca, aby sól dodawaną do posiłków zamienić na suszone i świeże zioła, dzięki czemu potrawy będą równie smaczne, ale także zdrowsze.

My Plate – nowy system odżywiania

„My Plate” to wprowadzony w 1984 roku system, który zakłada rozmieszczenie produktów żywieniowych na diagramie w kształcie talerza. Talerz ten podzielony jest na cztery sekcje: zboża, warzywa, białka (czyli inaczej proteiny) oraz owoce. System ten miał służyć amerykańskim zapracowanym rodzicom do odpowiedniego żywienia dzieci. Poprzez wytyczenie ile średnio dane produkty powinny zajmować miejsca na talerzu rodzice oszczędzali czas. Jak? Otóż w sposób niezwykle prosty. Dzięki wizualnemu określeniu jak wiele miejsca produkty powinny zajmować nie trzeba było ich dokładnie warzyć, aby posiłek był dobrze zbilansowany i zdrowy.

Różnorodne zapotrzebowanie

Nie powinniśmy jednak uznawać piramidy żywieniowej za ścisły wyznacznik naszej diety. Potrzeby żywieniowe różnią w zależności od wielu czynników. Wiek, waga, trwające lub przebyte choroby, miejsce zamieszkania czy wykonywana praca mają wpływ na ilość i rodzaj pożywienia, którego potrzebujemy. Jedynce, co wydaje się być uniwersalnym, jest aktywność fizyczna. Bez względu na wszystkie powyższe czynniki każdego dnia powinniśmy oddawać się aktywności fizycznej. Poprawia ona naszą kondycję, układ odpornościowy, wygląd i samopoczucie.

Dlaczego znajomość piramidy żywienia jest ważna

XXI wiek to czas ogromnego dysonansu między podejściem do kwestii żywienia wśród różnych grup społecznych na całym świecie. Z jednej strony jest coraz więcej jednostek, które są świadome wpływu odżywiania na życie. Spożywają owoce i warzywa, ograniczają mięso i nabiał, są aktywni fizycznie i żądni nowinek konsumenckich. Z drugiej mamy do czynienia z niestety coraz większą grupą ludzi otyłych, którzy spożywają wysoko przetworzone produkty bogate w cukier, tłuszcz i sól, a ich jedyna aktywność fizyczna to wyjście do sklepu po te przysmaki. To jest niestety szybka droga do bardzo poważnych chorób, takich jak cukrzyca, miażdżyca czy nadciśnienie tętnicze. Jest to tym bardziej niepokojące, że nawyki żywieniowe są przejmowane przez młode pokolenie, które niestety może okazać się pokoleniem niezdolnym do normalnego funkcjonowania przez nadmiar tkanki tłuszczowej. Im wcześniej zacznie się wdrażać najmłodszych w zasady właściwego odżywiania, tym większa szansa, że być może kiedyś uznają je jako swoje własne.

Komentarze

Więcej w Food, Odchudzanie, Zdrowie
Dieta samuraja – wymarzona sylwetka dla aktywnych osób

Zamknij