Paraliż senny: czym jest, przyczyny, objawy i jak sobie radzić

Paraliż senny to uczucie niemożności poruszania się, zarówno na początku snu, jak i po przebudzeniu. Indywidualne zmysły i świadomość są nienaruszone, ale mogą czuć się tak, jakby były na nich naciski, lub jakby zostały poddane dławieniu. Takiemu stanowi mogą towarzyszyć halucynacje i intensywne uczucie lęku. Paraliż senny nie zagraża życiu, ale może powodować przewlekły niepokój. Może się to zdarzyć wraz z innymi zaburzeniami snu, takimi jak narkolepsja. Często zaczyna się w okresie dojrzewania i może stać się częste w okresie od dwudziestu do trzydziestu lat. Na szczęście paraliż senny nie stwarza większego ryzyka i problemów zdrowotnych.

Czym jest paraliż senny?

Paraliż senny to parasomnia lub niepożądane zdarzenie związane ze snem. Zdarza się to zaraz po zasypianiu lub po przebudzeniu rano, w okresie pomiędzy przebudzeniem a snem. Epizodom często towarzyszą doświadczenia hipnagogiczne, które są halucynacjami wzrokowymi, słuchowymi i sensorycznymi. Mają one miejsce podczas przejścia pomiędzy zaśnięciem a przebudzeniem i konsekwentnie należą do jednej z trzech kategorii:

  • Intruz: Otwierają się odgłosy otwieranych klamek, szuranie nogami, cień czy poczucie groźnej obecności w pokoju.
  • Inkub/demon: Poczucie ucisku na klatce piersiowej, trudności w oddychaniu z poczuciem bycia zgniecionym, uduszonym lub napadniętym seksualnie przez złośliwą istotę. Jednostka wierzy, że zaraz dojdzie do śmierci.
  • Silne uderzenie przedsionkowe: poczucie wirowania, opadania, unoszenia się, latania, unoszenia się nad własnym ciałem lub innego rodzaju doświadczenia poza ciałem.

Doświadczenie paraliżu sennego zostało udokumentowane od wieków. Ludzie z różnych kultur mają podobne doświadczenia. Paraliż senny jest krótki i nie zagraża życiu, ale osoba ta może pamiętać go jako uczucie przerażające.

Przyczyny

Podczas snu ciało się rozluźnia, a ochotnicze mięśnie nie poruszają się. Zapobiega to urazom ludzi spowodowanym odgrywaniem marzeń sennych. Paraliż senny obejmuje przerwanie lub fragmentację cyklu snu szybkich ruchów gałek ocznych. Ciało przeplata się między szybkim ruchem gałek ocznych (REM) a wolnym ruchem gałek ocznych (NREM).

Jeden cykl REM-NREM trwa około 90 minut, a większość czasu spędzonego na spaniu jest w  fazie NREM. Podczas NREM organizm rozluźnia się. Podczas REM oczy poruszają się szybko, ale ciało jest zrelaksowane. Marzenia pojawiają się właśnie w tym czasie.

Podczas paraliżu sennego przejście organizmu do snu REM lub z niego nie jest zsynchronizowane z mózgiem. Świadomość tej osoby jest przebudzona, ale jej ciało pozostaje w stanie sparaliżowanego snu. Obszary mózgu wykrywające zagrożenia są w podwyższonym stanie i są zbyt wrażliwe.

Czynniki związane z paraliżem snu obejmują:

  • Narkolepsja,
  • Nieregularność spania,
  • spanie na plecach,
  • rodzinna historia paraliżu sennego.

Paraliż senny może być objawem problemów medycznych, takich jak depresja kliniczna, migreny, obturacyjny bezdech senny, nadciśnienie i zaburzenia lękowe.

pexels-photo-705665-300x200 Paraliż senny: czym jest, przyczyny, objawy i jak sobie radzić

Symptomy i objawy

Główne objawy  paraliżu sennego obejmują:

  • niemożność poruszenia ciała podczas zasypiania lub w stanie czuwania, trwającym kilka sekund lub kilka minut,
  • nieświadome obudzenie się,
  • nie możność mowy podczas przebudzenia,
  • halucynacje i odczucia powodujące strach,
  • uczucie ucisku na klatce piersiowej,
  • duże trudności z oddychaniem,
  • uczucie, jakby zbliżała się śmierć,
  • spadek energii i wyczerpanie fizyczne,
  • bóle głowy, bóle mięśni i paranoja.

Ponadto, podczas paraliżu sennego codzienne, nie zagrażające dźwięki, odczucia i inne bodźce, które normalnie ignoruje mózg stają się nieproporcjonalnie istotne.

Diagnoza

Paraliż senny zwykle nie jest uważany za chorobę medyczną, ale jeśli objawy budzą niepokój, dobrym pomysłem może być wizyta u lekarza. Pomoc medyczna może pomóc, gdy:

  • Paraliż senny ma miejsce regularnie, o tych samych porach nocnych i podobnej postaci,
  • niepokój związany jest z zasypianiem lub trudnościami w zasypianiu
  • osoba zasypia nagle lub czuje się wyjątkowo senna w ciągu dnia.

Nagłe zasypianie w ciągu dnia może być oznaką narkolepsji, rzadkiego zaburzenia mózgu, które powoduje, że osoba zasypia lub traci kontrolę nad mięśniami w nieoczekiwanych lub nieodpowiednich momentach. Jeśli występują stres lub lęk, ich rozwiązanie może pomóc w złagodzeniu objawów.

pexels-photo-545016-300x200 Paraliż senny: czym jest, przyczyny, objawy i jak sobie radzić

Porady dla lepszego snu

Nie ma specyficznego leczenia paraliżu sennego, ale radzenie sobie ze stresem, utrzymywanie regularnego harmonogramu snu i przestrzeganie dobrych nawyków związanych ze snem może zmniejszyć prawdopodobieństwo paraliżu sennego. Strategie poprawy higieny snu obejmują:

  • utrzymywanie tej samej pory zasypiania i budzenia się, nawet w święta i weekendy,
  • zapewnienie wygodnego miejsca do spania, z odpowiednią pościelą i piżamą oraz czystą, ciemną i chłodną sypialnią – jaskrawe kolory mogą nie wzbudzać poczucia bezpieczeństwa,
  • zmniejszanie ekspozycji na światło w godzinach wieczornych, ograniczenie oglądania telewizji w porze przed snem i innych czynników związanych z UV,
  • uzyskanie dobrego światła dziennego w czasie czuwania,
  • nie wykonywanie czynności służbowych, czyli pracy a ni nauki w pokoju przeznaczonym do spania,
  • unikanie drzemek po godzinie 15.00 i drzemek dłuższych niż 90 minut,
  • nie spożywanie ciężkiego wieczornego posiłku lub zjedzenie posiłku w ciągu 2 godzin od momentu pójścia spać,
  • nie zasypianie z włączonymi światłami lub telewizorem
  • powstrzymywanie się od wieczornego spożywania alkoholu lub produktów zawierających kofeinę,
  • wykonywanie codziennych ćwiczeń fizycznych, ale nie w ciągu 2 godzin przed snem,
  • w tym uspokajające działanie podczas rytuału przed snem, takie jak czytanie lub słuchanie relaksującej muzyki,
  • pozostawianie telefonów i innych urządzeń poza sypialnią,
  • odkładanie elektroniki na bok co najmniej 1 godzinę przed pójściem spać.

Poniższe dodatkowe środki równie mogą okazać się pomocne osobom cierpiącym na paraliż senny:

  • Pomoc psychologiczna w przypadku zaburzeń depresyjnych lub zaburzeń lękowych. Rozwiązanie takiego problemu może okazać się kluczowe w analizie snu i pojawieniu się paraliżu sennego.
  • Ograniczenie oraz zmniejszenie lub całkowite zaprzestanie spożycia stymulantów może spowodować o wiele mniej ataków paraliżu sennego.
  • Regularne modlitwy przed snem mogą okazać się dobrym czynnikiem uspakajającym, zwłaszcza dla osób wierzących. Dla pozostałych zaleca się medytacje.
  • Odpowiednia pozycja do snu, kategorycznie odradza się spanie na plecach.

Ponadto, zrozumienie fizjologii snu i mechanizmu paraliżu sennego jest ważnym krokiem do przezwyciężenia takiego stanu. Stały stres i zakłócenia w cyklu snu mogą mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Zdrowe nawyki snu są nie tylko niezbędne do zarządzania paraliżem snu, ale także do ogólnego stanu zdrowia i dobrego samopoczucia – a więc funkcjonowaniu w dzień, pracy, szkole czy na uczelni.

pexels-photo-545043-300x200 Paraliż senny: czym jest, przyczyny, objawy i jak sobie radzić

Informacje w pigułce

Oto kilka kluczowych punktów dotyczących paraliżu sennego.

  • Paraliż senny rozpoczyna się najprawdopodobniej w okresie dojrzewania.
  • Epizody trwają od kilku sekund do kilku minut.
  • Paraliż senny może wywołać stres, problemy z koncentracją, brak snu i lęk paniczny.
  • Niemożność poruszania się lub mówienia jest istotną cechą paraliżu sennego. Dodatkowo, mogą pojawić się halucynacje.
  • Nie jest to fizycznie szkodliwe i można temu zapobiec.
Paraliż senny: czym jest, przyczyny, objawy i jak sobie radzić
5 (100%) 5 votes
Może ci się spodobać również

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.