Ospa – specyfika choroby, objawy, leczenie oraz profilaktyka

Ospa wietrzna (łac. varicella) należy do chorób tak zwanego wieku dziecięcego. Jest to choroba bardzo zakaźna. U dzieci ospa wietrzna przebiega z reguły łagodnie – u dorosłych zaś notuje się bardziej ostry przebieg, który często połączony jest z późniejszymi komplikacjami.

Choroba jest wywołana pierwotnym zakażeniem wirusem ospy wietrznej i półpaśca. Okres wylęgania wirusa ospy wietrznej wynosi od 10 do 21 dni. Przeciętnie przyjmuje się, że trwa on 2 tygodnie. Zakaźność dla otoczenia pojawia się po upływie od 24 do 48 godzin od zakażenia i trwa do przyschnięcia zmian skórnych. Do zakażenia dochodzi najczęścij drogą kropelkową lub poprzez bezpośredni kontakt z osobą zakażoną. Rzadszym przypadkiem jest zakażenie poprzez łożysko. Najbardziej narażeni na zarażenie się ospą wietrzną są dzieci przebywające w przedszkolu oraz młodzież szkolna.

Objawy ospy wietrznej

Choroba najczęściej rozpoczyna się złym samopoczuciem, które jest połączone często z gorączką oraz bólem mięśni i głowy. Zazwyczaj w drugiej dobie po wystąpieniu objawów pojawia się wysypka – stopniowo powstają plamki i grudki, a następnie pęcherzyki, które przysychając zamieniają się w krosty. Zmiany skórne rozmieszczone są na całym ciele oraz towarzyszy im uporczywy świąd skóry. Mogą pojawiać się również w jamie ustnej czy na narządach płciowych. Drapanie zmian skórnych powoduje nadkażanie wykwitów oraz skutkuje powstaniem blizn. Dlatego też należy bezwzględnie odciągać dziecko od drapania się oraz stosować odpowiednie leki, które zmniejszają dyskomfort.

Ospa wrodzona u noworodków występuje stosunkowo rzadko. W przypadkach takiego zakażenia obserwuje się uogólnione zaburzenia rozwoju, małą masę urodzeniową oraz liczne objawy neurologiczne (takie jak między innymi małogłowie, wodogłowie, opóźnienie rozwoju psychoruchowego), wady gałek ocznych (począwszy od zaćmy, poprzez zapalenie nerwów wzrokowych, aż po zapalenie siatkówki oraz ślepotę). Częstym skutkiem wrodzonego zakażenia ospą jest niedorozwój kończyn oraz bliznowate zmiany skórne.

Diagnostyka ospy wietrznej

W przypadku podejrzenia ospy wietrznej niezbędna jest wizyta u lekarza. W przypadku dzieci dobierze on odpowiednie leczenie, a w przypadku dorosłych poinformuje również o możliwych powikłaniach, a także sposobie postępowania podczas choroby.

Wysypka obecna w ospie wietrznej jest na tyle charakterystyczna, że diagnostyka wirusa nie jest trudna. Zazwyczaj ospę stwierdza się po obejrzeniu zmian skórnych oraz wywiadzie lekarskim. Jedynie w niektórych przypadkach wykonuje się badania serologiczne czy wykrywanie materiału genetycznego wirusa techniką PCR.

Leczenie ospy wietrznej

Leczenie ospy wietrznej polega w głównej mierze na minimalizowaniu objawów. Tylko w niektórych przypadkach lekarz zaleca podawanie dodatkowo leków przeciwwirusowych.

Podczas choroby należy przyjmować dużo płynów i pamiętać o odpoczywaniu. W przypadku gorączki należy stosować leki przeciwgorączkowe, ale nie z kwasem acetylosalicylowym.

Najbardziej przeszkadzającym objawem ospy wietrznej są zmiany skórne, które uporczywie swędzą. Nie powinno się ich jednak rozdrapywać, ponieważ może to prowadzić do wtórnych nadkażeń oraz skutkować pozostawieniem blizn. Aby zminimalizować dyskomfort stosuje się leki zmniejszające świąd – nawilżające balsamy, puder lub ewentualnie leki przepisane przez lekarza. Podczas choroby bardzo ważną kwestią jest dbanie o higienę – częsta zmiana ubrań oraz pościeli jest bardzo wskazana. Ukojeniem w ospie wietrznej są kąpiele w niezbyt gorącej wodzie z dodatkiem nadmanganianu potasu, płatkami owsianymi bądź siemieniem lnianym – znacznie likwidują one dyskomfort oraz pomagają zmniejszyć świąd.

Powikłania ospy wietrznej

W większości ospa wietrzna u dzieci nie daje powikłań. W niektórych przypadkach u dzieci po ospie wietrznej pojawia się zakażenie skóry w postaci liszaja płaskiego.

Najbardziej narażeni na powikłania po ospie wietrznej są dorośli, noworodki, niemowaki oraz kobiety w ciąży. U dorosłych (szczególnie u osób, które palą papierosy) może wystąpić ospowe zapalenie płuc, które charakteryzuje się bardzo ciężkim przebiegiem. Dodatkowo częstym powikłaniem ospy wietrznej jest zapalenie ucha środkowego, zapalenie węzłów chłonnych czy zapalenie opon mózgowych.

Wirus ospy u kobiety w ciąży w pierwszym trymestrze może powodować wady płodu oraz ciężkie wady rozwojowe.

Profilaktyka

Obecnie ospa, mimo tego, że nadal jest chorobą bardzo zakaźną występuje nieco rzadziej i nie niesie ze sobą dużego ryzyka. W prewencji zakażeń ospą wietrzną stosuje się szczepienia oraz profilaktykę farmakologiczną. Obecnie szczepienie przeciwko ospie wietrznej jest obowiązkowe między innymi dla dzieci do ukończenia 12 roku życia, które są zakażone wirusem HIV, są przed leczeniem immunosupresyjnym bądź chemioterapią, posiadają upośledzoną pracę układu odpornościowego na wskutek chorób bądź są w okresie remisji ostrej białaczki limfoblastycznej. Bezpłatne szczepienia przysługują także dzieciom do ukończenia 12 roku, które nie chorowały na ospę i znajdują się w otoczeniu osób szczególnie narażonych wymienionych wcześniej. Obowiązkowe szczepienia przeciwko ospie znajdują także zastosowanie we wszystkiuch miejscach typu domy opieki długoterminowej, domy dziecka czy inne instytucje opiekuńcze – ma to na celu głównie uniemożliwienie przenoszenia się wirusa i tym samym przeciwdziałanie ewentualnej epidemii.

Ponadto szczepionka przeciwko ospie zalecana jest wszystkim tym osobom, które nie były szczepione w ramach obowiązkowych szczepień oraz nie chorowały na ospę.

U kobiet planujących ciążę, które nie chorowały, zaleca się szczepienie przeciwko ospie wietrznej, biorąc pod uwagę liczne komplikacje, które mogą zagrażać matce i dziecku podczas ewentualnego zakażenia wirusem. Warto wtedy pamiętać, że od momentu podania szczepionki do momentu zajścia w ciążę powinno minąć minimum 3 miesiące. Szczepionki przeciwko ospie wietrznej nie można podać kobiecie, która jest już w ciąży. Dlatego też każda kobieta powinna dopilnować ewentualnego szczepienia przed zajściem w ciążę – dla własnego i swojego dziecka bezpieczeństwa i uniknięcia powikłań.

Może ci się spodobać również

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.