Lubczyk – uprawa, zastosowanie, właściwości, przepisy

Opis rośliny

Lubczyk należy do roślin z rodziny selerowatych. W gwarach można spotkać określenia takie jak: mleczeń, lubiśnik lekarski czy łakotne ziele. Pierwotnym miejscem występowania jest Iran i Afganistan, obecnie roślina rozpowszechniła się tak bardzo, że uprawia się ją nawet na terenie Polski. Liście są ciemnozielone, duże i połyskujące o pierzastym, podwójnym bądź pojedynczym kształcie. Zwykle są ostro wcinane i wydłużone. Kwiaty natomiast są drobne i bladożółte w wieloszypułkowych baldachach.

Lubczyk jest bogaty w witaminę C i B.

Uprawa

Lubczyk jest rośliną wieloletnią, z łatwością można ją uprawiać w ogrodzie. Dorasta do 2 metrów, a jej wymagania są raczej duże. Roślina ta potrzebuje nasłonecznionego miejsca. Gleba powinna być dobrze spulchniona i przepuszczalna, o dużej zawartości próchnicy i wapnia. W kwasowej bądź suchej i zbitej glebie niestety nie urośnie. Podczas zimy część nadziemna całkowicie usycha. Nasiona wysiewa się jesienią, aby wiosną przesadzić sadzonki do miejsca docelowego. Istotne jest regularne podlewanie rośliny oraz sporadyczne nawożenie.

Korzenie zbiera się jesienią. Roślina osiąga ostateczną dojrzałość po 5 latach.

Kulinarne zastosowanie lubczyku

Lubczyk był uprawiany już w starożytnej Grecji jako aromatyczna roślina o charakterystycznym smaku. Posiada liczne zastosowania, można go spożywać surowo lub po obróbce. Wykorzystuje się zarówno liście, nasiona jak i korzeń.

  • Liście dodawane są do zup (zwłaszcza rosołu, grochówki i flaków), sałatek, sosów (głównie pomidorowych lub mięsnych), piklów i gulaszów. W wersji sproszkowanej służą jako przyprawa – we Włoszech, wraz z czosnkiem i oregano, wchodzi w skład przyprawy do sosów pomidorowych. Świeże liście mają ostry smak z nutą selera i cytryny. Suszenie jedynie wydobywa i wzmacnia ten smak.
  • Nasionami posypuje się często ziemniaki i sałatki, a po zmiażdżeniu mogą być dodawane do pieczywa, serów i herbatników.
  • Łodygi wykorzystuje się głównie jako dodatek do sosów i gulaszów.
  • Korzenie są świetnym dodatkiem do marynaty, uznawany jest za warzywo. Aby pozbyć się goryczki, należy go obrać.

Lubczyk dodawany jest obecnie jako składnik popularnej maggi, kostek bulionowych oraz zupek w proszku. Stosuje się go także do produkcji popularnej nalewki zwanej kordiałem, a w niektórych krajach dodawano go do herbaty z miodem.

Lecznicze zastosowanie lubczyku

Korzeń lubczyku zawiera dużą ilość skrobi, olejek lotny, żywicę, kumarynę oraz różnego rodzaju kwasy. Wysuszone kłącze wraz z korzeniem zawiera minimum 3% olejku eterycznego. Odwar z korzenia wykorzystywany jest do leczenie schorzeń dróg moczowych oraz niewydolności nerek, wykazuje bowiem działanie moczopędne. Przetwory z udziałem lubczyku zmniejszają bóle menstruacyjne. Do innych korzyści zdrowotnych zaliczamy działanie wiatropędne, wykrztuśne, zastosowanie jako lek przy nieżytach dróg oddechowych. Pobudza pracę jelit i wydzielanie soku żołądkowego, dlatego warto łączyć go z daniami ciężkostrawnymi – pomaga przy problemach żołądkowych. W medycynie tradycyjnej wykorzystywano go jako środek pobudzający krwawienie menstruacyjne oraz jako afrodyzjak. Wykazano, że wzmacnia on kondycję i odporność organizmu oraz zwiększa koncentrację, ponieważ posiada liczne witaminy, w tym witaminę C.

Lubczyk jest naturalnym inhibitorem histamin, zatem zmniejsza reakcje alergiczne organizmu. Eliminuje tym samym przykre objawy alergii, takie jak swędzenie oczu czy uporczywy, cieknący katar.

Przeciwwskazaniami do spożywania lubczyku są: ostra niewydolność nerek, ciąża, zaburzenia miesiączkowania i okres laktacji. U niektórych osób może powodować fotodermatozę, tzn. pojawianie się wysypki skórnej po spożyciu rośliny, a następnie po wyjściu na słońce.

Kosmetyczne zastosowanie lubczyku

W tej dziedzinie roślina ta odniosła popularność jako dodatek do perfum. Liście lub olejek z lubczyku można wykorzystać podczas kąpieli. Dawniej przypinano się liście lubczyku do sukni lub włosów panny młodej, co miało zapewnić kobiecie długotrwałą urodę oraz szczęście w związku. Wykonywanie okładów z liści bezpośrednio na skórę skutecznie minimalizuje objawy trądziku i łuszczycy. Liczne antyoksydanty obecne w roślinie zapobiegają pojawianiu się zmarszczek, a także poprawiają koloryt i wygląd cery.

Wspomniane wyżej zastosowanie jako afrodyzjak ma początek w składzie lubczyku. Zawiera on bowiem żywice i kumaryny, które rozszerzają naczynia krwionośne, co ma szczególne znaczenie podczas osiągania pobudzenia zarówno u kobiet jak i u mężczyzn.

f-kamis-8g-lubczyk-1 Lubczyk - uprawa, zastosowanie, właściwości, przepisy

Lubczyk
Kliknij i sprawdź ceny!

Przykładowe przepisy

  1. Napar z lubczyku – łyżkę rozdrobnionego korzenia zalewamy szklanką wrzątku i parzymy przez 15 minut pod przykryciem. Zalecana dzienna dawka takiego naparu to 1 łyżka, 3 razy dziennie. Korzystnie działa przy zaflegmieniu dróg oddechowych lub przy wyczerpaniu nerwowym
  2. Napój na kaszel – jest to połączenie 5 gram lubczyku, 5 gram szałwii, 20 gram kopru oraz 500 ml wina. Następnie należy odstawić tak sporządzoną mieszankę w ciemne miejsce na 2 dni, po czym można odcedzić płyn, podgrzać i spożywać po posiłku
  3. Moczopędna mieszanka – 30 gram rozdrobnionego korzenia łączymy z 20 g liści brzozy, 20 g strąków fasoli, 10 g liści mącznicy lekarskiej, 20 g ziela skrzypu oraz 10 g owoców dzikiej róży. 1,5 łyżki takiej mieszanki ziół wsypujemy do termosu, zalewamy 2 szklankami gorącej wody oraz odstawiamy na około godzinę. Pijemy 2 razy dziennie między posiłkami, nie przekraczając jednorazowo 1/3 szklanki
  4. Odwar – łyżkę rozdrobnionego korzenia zalewamy wodą, dobrze mieszamy i ogrzewamy przez pół godziny, nie dopuszczając jednak do wrzenia. Po tym czasie odcedzamy napar i pijemy 3 razy dziennie po jednej łyżce.

Liczne zastosowania (zwłaszcza kulinarne) sprawiły, że roślina ta jest chętnie uprawiana w ogródkach ziołowych wśród ludzi na całym świecie. Jeśli nie występują przeciwwskazania do stosowania lub spożywania lubczyku, zaleca się wprowadzenie go do swojego menu, co wpłynie korzystnie na urodę i zdrowie.

Lubczyk – uprawa, zastosowanie, właściwości, przepisy
5 (100%) 5 votes
Może ci się spodobać również