Lipogeneza i jej rola w organizmie ludzkim

W organizmie ludzkim zachodzą dwa, niezwykle ważne w codziennym życiu procesy: lipoliza oraz lipogeneza. To właśnie one są odpowiedzialne za pobieranie energii z pożywienia, jednak ostatni z nich jest szczególnie ważny przy wykorzystywaniu energii z przyjmowanych posiłków.

Definicja lipolizy

Lipoliza jest mechanizmem przeciwstawnym pod względem lipogenezy. Inaczej, jest to proces rozkładu hydrolitycznego triacyloglicerolu w tkance tłuszczowej. Za sprawą lipolizy powstają kwasy tłuszczowe, a także glicerol, które następnie są uwalniane do krwiobiegu, a następnie pobierane przez większość tkanek, poza mózgiem i erytrocytami.

Uwalnianie kwasów tłuszczowych, czyli lipogeneza

Artykuły dla Ciebie

Lipogeneza (synteza triacygliceroli) to inaczej anaboliczny (chemiczny) proces estryfikacji, który polega w głównej mierze na syntezie triacylogliceroli za wykorzystaniem kwasów tłuszczowych. Te z kolei pochodzą z lipoprotein oraz chylomikronów. Proces ten zachodzi w tkance tłuszczowej, kiedy bilans energetyczny jest dodatni, czyli – inaczej mówiąc – po spożyciu posiłku.

Kwasy tłuszczowe są uwalniane z wcześniej wspomnianych substancji za sprawą lipazy lipoproteinowej. Synteza zachodzi za sprawą trzech innych enzymów, natomiast wzrost jej intensywności jest uzależniony przede wszystkim od działania insuliny. Spadek z kolei zależy od adrenaliny i następuje w trakcie głodówki. Ważne jest, iż do procesu uwolnienia energii potrzebna jest glukoza. Należy pamiętać także, iż aby doszło do procesu lipogenezy za sprawą lipazy lipoproteinowej, potrzebne są między innymi:

  • glikokortysteroidy;
  • insulina;
  • wzrost ilości adipocytów w organizmie ludzkim.

Węglowodany a proces lipogenezy

Powszechnie mówi się, iż za zbieranie się tłuszczu odpowiedzialne są tylko i wyłącznie węglowodany, jednakże jest to mit, bowiem do ich przemiany w tłuszcz potrzebny jest tak zwany proces metaboliczny, czyli właśnie lipogeneza.

Gdzie obecne są węglowodany?

Określoną ilość węglowodanów można znaleźć praktycznie w każdym spożywanym produkcie pokarmowych. Mimo to, najwięcej węglowodanów można znaleźć między innymi w owocach oraz warzywach.

Przebieg lipogenezy

Pożywienie, które jest dostarczane organizmowi na samym początku ulega procesowi trawienia. Enzymy odpowiedzialne za tenże proces rozkładają duże cząsteczki na mniejsze – tak zwane polimery na monomery. Z tłuszczów natomiast powstają kwasy tłuszczowe, a także glicerol, białko jest zamieniane na aminokwasy, a z węglowodanów tworzą się cukry proste. Po wszystkim dochodzi do glikolizy, czyli rozszczepienia cząsteczek glukozy. W trakcie tegoż procesu tworzy się ATP oraz dwie cząsteczki pirogronianu. Co ważne – wszystkie te czynności zachodzą w cytozolu.

Wspomniany pirogronian jest transportowany do mitochondriów, które finalnie przemieniane są w wodę oraz dwutlenek węgla.

W ten sposób człowiek zaopatruje na pewien czas swój organizm w pokarm, który przemienia się w energię magazynowany, a następnie – w odpowiednim momencie – spożytkowany, między innymi przy zwiększonym wysiłku, bądź dłuższym okresie głodowania. Gromadzenie tłuszczu natomiast jest nazywany właśnie lipogenezą.

Jeśli bilans energetyczny człowieka jest dodatni, wówczas wolne kwasy tłuszczowe są gromadzone w charakterze trójglicerydów. Są one kumulowane zarówno w wątrobie, jak i tkance tłuszczowej. Zwiększa się wtedy także i produkcja leptynów, czyli białka, które jest produkowane przez komórki tłuszczowe. To właśnie leptyny regulują tak zwaną gospodarkę energetyczną organizmu.

W jakich sytuacjach objawia się największe zapotrzebowanie energetyczne?

Lipogeneza i lipoliza uwalniają oraz kumulują kwasy tłuszczowe w organizmie ludzkim, jednak największe zapotrzebowanie energetyczne jest w przypadku sytuacji stresowych, wzmożonego wysiłku fizycznego, bądź też w trakcie obniżenia temperatury ciała. Wówczas również objawiać się może głód.

Regulacja mechanizmu lipogenezy

Zarówno lipolizę, jak i lipogenezę kontroluje enzym nazywany lipazą lipoproteinową. Mechanizm ten jest w głównej mierze odpowiedzialny za transportowanie wolnych kwasów tłuszczowych do wnętrza komórek. To właśnie za jego sprawą możliwa jest również synteza tak zwanej frakcji HDL cholesterolu z kwasów tłuszczowych. Proces lipazy lipoproteinowej  jest wspierany przez trzy, wspomniane wcześniej składniki: insulinę, glikokortykosteroidy oraz ilość adipocytów.

Co ważne – aktywność tegoż procesu jest hamowana przez między innymi hormony wzrostu, estrogeny oraz testosteron. Do zaburzeń lipazy lipoproteinowej prowadzić może również nadwaga.

Przyrost tkanki tłuszczowej w stosunku do lipogenezy

Zarówno lipoliza, jak i lipogeneza są mechanizmami przeciwstawnymi wobec siebie, a co więcej – oddziałują one między innymi na metabolizm organizmu ludzkiego, w głównej mierze w tkance podskórnej. Ich poprawne działanie sprawia, iż homeostaza organizmu nie zostaje zaburzona. Mimo to, lipogeneza oraz lipoliza mogą zostać zachwiane, jeśli podaż pokarmu wciąż rośnie, a spożywanie posiłków jest nieregularne. Nieprawidłowa czynność metabolizmu tłuszczu może również skutkować szybkim przyrostem, bądź utratą tkanki tłuszczowej, a w konsekwencji – nadwagą lub niepohamowanym chudnięciem.

Skutki nienormowanego procesu lipogenezy

Zbyt mała aktywność procesu lipogenezy może prowadzić do znacznej utraty ilości tłuszczu, a co za tym idzie – skóra w określonych staje się zapadnięta.

Problem może również mieć miejsce, w chwili, gdy lipogeneza jest zbyt aktywna. Wówczas komórki tłuszczowe odkładają się. Pomóc może między innymi kawa, a dokładniej rzecz biorąc – kosmetyki zawierające ją w swoim składzie. Posiada ona nie tylko działanie drenujące, ale i antyoksydacyjne, a dodatkowo – co najważniejsze – doskonale stymuluje lipolizę oraz, tym samym, potrafi hamować wspomnianą lipogenezę. Jednocześnie, kawa przyspiesza porost włosów oraz poprawia ukrwienia i napięcie skóry, odmładzając ją.

Warto pamiętać, aby dostarczać organizmowi odpowiednią dawkę energii, a także spożywać regularnie posiłki, o stałych porach, a także właściwą ilość posiłków dziennie.

Lipogeneza i jej rola w organizmie ludzkim
Oceń artykuł!
Może ci się spodobać również

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.