Kofeina – jak działa na organizm? Kiedy zaczyna być niebezpieczna?

Kofeina – jak działa na organizm? Kiedy zaczyna być niebezpieczna?
5 (100%) 1 vote

Czym jest kofeina?

Kofeina jest legalnym narkotykiem. To pochodna ksantyny o właściwościach psychoaktywnych, stosowana przez ludzi od tysięcy lat. Kofeina pochodzi od wielu roślin, ponieważ jest ona naturalnym pestycydem zwalczającym wolne rodniki. Kofeina jest alkaloidem purynowym. Dzięki niemu kawa ma mocne właściwości pobudzające oraz niesłabnącą popularność na całym świecie. Substancja ta wykazuje pozytywny wpływ na organizm człowieka. Posługując się kolejnymi badaniami naukowymi, jak np. ochronnym działaniem kofeiny przed wystąpieniem choroby Parkinsona można potwierdzić tę tezę.

Jednak tradycyjnie ilość zwolenników równa się ilości przeciwników, według których kofeina zaliczana jest  z większym przekonaniem do grupy szkodliwych związków. Kofeina została odkryta na początku XIX wieku, i od tamtej pory wojuje jako jedne z powszechnie spożywanych napoi. Filiżanka kawy czy herbaty od wielu dekad to tradycyjny sposób na spędzanie wolnego czasu w towarzystwie, ale zaczęto stosować ją jako dodatek energetyczny po odkryciu jej walorów. Dlatego współcześnie bez kofeiny nie mogą żyć osoby zapracowane, młodzi ludzie oraz sportowcy, a ci ostatni głównie w postaci suplementów diety lub spalaczy tłuszczu.

Normalna dawka to ok. 200 g dziennie i są to dwie małe filiżanki kawy, a jej wpływ na organizm jest bardzo pozytywny, gdyż pobudza, poprawia krążenie krwi, redukuje zmęczenie, przyspiesza metabolizm i spalanie tłuszczów.

Kofeina działa w ten sposób, że najpierw obniża ciśnienie krwi, a potem je podwyższa. Niestety w dawkach przekraczających 500 – 600 mg (często nawet już od 300 mg) może powodować niebezpieczne uzależnienie. Pomimo faktu, że kofeina jest legalna, Międzynarodowy Komitet Olimpijski określił granicę nadużycia i wynosi ona 15 mikrogramów na 1 ml badanego moczu, a więc 5 filiżanek kawy wypitych w ciągu 1 godziny.

Gdzie znajdziesz kofeinę?

Kofeina to naturalny alkaloid, który pozyskuje się z liści, nasion i owoców ponad 60 gatunków roślin. Powszechnie jako źródła kofeiny znane są jednak: nasiona krzewu i drzewa kawowego, liście krzewu herbacianego, liście ostrokrzewu paragwajskiego,  zarodki coli i liany paulinia gwarany. W bardziej przystępnej i gotowej do spożycia formie spotkamy ja w : kawie, herbacie, coli, napojach energetycznych, sokach na koncentrację, kakao, czekoladzie oraz lekach przeciwbólowych. Generalnie liście herbaty zawierają więcej kofeiny niż nasiona kawy, co jednak ulega zmianie podczas obróbki termicznej podczas zalewania herbaty wrzątkiem. Ponadto zawartość kofeiny ściśle powiązana jest z gatunkiem kawy lub herbaty i sposobem jej pozyskiwania.  Również duży wpływ posiada sposób przygotowania kawy. Najwięcej kofeiny ma kawa espresso, gdyż jest to esencja kawy w małej objętości płynu. Następnie znajduje się kawa parzona, kawa „bezkofeinowa”, herbata czarna torebkowana, herbata czarna liściasta, herbata zielona w torebkach i liściasta a następnie kakao, napoje energetyzujące i orzeźwiające.

Ilość kofeiny w kawie zależy od:

  • Odmiany kawy,
  • Miejsca hodowli krzewu,
  • Warunków uprawy krzewu,
  • Jakości roślin,
  • Warunków fermentacji,
  • Stopnia zmielenia i uprażenia kawy,
  • Ilości kawy wsypanej na porcję napoju,
  • Metody parzenia.

Działanie kofeiny na organizm

Kofeina dość szybko wchłania się  z przewodu pokarmowego, a maksymalne stężenie tej substancji w surowicy krwi występuje już po 40 – 60 minutach od jej spożycia. Często zaleca się, aby wywołać jak najskuteczniejsze działanie kawy- aby wypić ją , położyć się spać na 20 min a następnie wstać. Kofeina działa tak, że na początku obniża ciśnienie krwi a potem je podnosi. Dlatego po wypiciu kawy dużo osób jest sennych. Wypicie kawy przed drzemką gwarantuje nam to, że po wstaniu w ciągu dnia nie będzie nas bolała głowa. Kofeina bez problemu przenika przez barierę krew – mózg, łożysko, do mleka czy nasienia. Okres półtrwania kofeiny wynosi od 3 do 5 godzin, zatem nie ma ryzyka gromadzenia się nadmiernych ilości związku z organizmie. U kobiet stosujących środki antykoncepcyjne czas ten może się wydłużyć do 5 – 10 godzin, natomiast u kobiet w ciąży do 9 – 11 godzin.

Kofeina nie powinna znaleźć się w organizmach noworodków, ponieważ proces jej usuwania może trwać do 80 godzin. Wynika to z niedojrzałości odpowiedniego enzymu oraz mechanizmu, które pomagałyby usunąć używkę. Dlatego kobiety w ciąży oraz karmiące piersią powinny uważać na ilości spożywanej kofeiny.

Wrażliwość organizmu na kofeinę zależy od częstotliwości jej spożywania i od uwarunkowań genetycznych a także od masy ciała i proporcji znajdującej się aktualnie w organizmie kofeiny do kilograma ciała. Niektóre osoby są posiadaczami genu odpowiedzialnego za spowolniony metabolizm kofeiny. Przez to stosunkowo dłużej krąży ona w organizmie. Dlatego takie osoby są narażone na uboczne skutki działania kofeiny. Ponadto panuje zasada powszechnie znana i prawdziwa, ze im więcej razy sięga się po kawę, tym mniejsze i słabsze działanie ona wykazuje. Systematyczne spożywanie kofeiny powoduje bowiem zwiększenie tolerancji na jej obecność.

Kofeina w układzie sercowo-naczyniowym

Kofeina charakteryzuje się wysokim wpływem na przyspieszanie bicia serca, zwiększenia przepustowości naczyń krwionośnych i ich poszerzenia, a także zaopatruje mięsnie szkieletowe i skórę. Ma właściwości łagodzące bóle głowy ponieważ zwęża naczynia mózgowe. Dlatego stosowana jest jako składnik leków przeciwbólowych.

Kofeina w osteoporozie

Osoby cierpiące na osteoporozę oraz na nią narażone, np. kobiety w okresie menopauzalnym powinny  uważać na ilości kofeiny, które spożywają, ponieważ kofeina powoduje zwiększone wydalanie wapnia z moczem. Prowadzi to do spadku gęstości mineralnej kości i zwiększenie ryzyka złamań.

Kofeina w chorobie Parkinsona

10letnie badania dowiodły, że regularne picie kawy w ilości 3 filiżanek dziennie znacznie obniża ryzyko wystąpienia w podeszłym wieku choroby Parkinsona. Spadek ryzyka wynosi nawet 22 %. Nie odkryto jeszcze jednoznacznego mechanizmu działania takiego zjawiska. Zupełnie nowym odkryciem jest, że kofeina może łagodzić przebieg choroby u już cierpiących na nią pacjentów.  Osoby przyjmujące określoną dzienną dawkę  przez 6 tygodni i zwiększoną prze kolejne 3 tygodnie doświadczyły poprawy w nasileniu objawów w skali oceny choroby oraz polepszenie w zakresie lokomocji w stosunku do osób, które przyjmowały placebo.

Zalety i wady kofeiny

Do zalet niezaprzeczalnie można zaliczyć:  pozytywny wpływ na oskrzela, gdyż kofeina ułatwia oddychanie, zapobiega astmie, alergiom, pomaga dotlenić mózg, zwiększyć koncentrację i zdolność postrzegania a także umożliwia wydłużyć normalny czas wysiłku fizycznego i umysłowego nawet o 50%. Z drugiej strony wadami są zbyt mocny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy – zwiększa się wydzielanie adrenaliny, co nie jest korzystne dla osób cierpiących na nadciśnienie, a duża intensywność dawek znacznie obniża wydolność  i reakcję na kolejne dawki, ponieważ organizm przyzwyczaja się, a wpływ kolejnych dawek jest coraz mocniej krótkotrwały.  Ponadto zbyt wiele napojów zawiera kofeinę, a ich nagminne spożywanie wypłukuje z organizmu magnez odpowiedzialny za właściwą kurczliwość mięśni i zdolność zdrowego myślenia. Niedobór magnezu często prowadzi do chronicznego zmęczenia, a wiec spożywając zbyt dużo kawy i napojów kofeinowych możemy z czasem uzyskać efekt odwrotny od zamierzonego.

Uzależnienie od kofeiny

Uzależnienie od kofeiny zaczyna się, kiedy nie wyobrażasz sobie rozpocząć dnia bez kubka kawy, pomimo tego, że i tka niewiele pomaga on w ciągu dnia. Uzależnienie od kawy objawia się: strasznymi bólami głowy, wahaniami nastrojów i ogólną drażliwością, codziennym osłabieniem, zmęczeniem i brakiem motywacji, problemami żołądkowymi, zaburzeniami rytmu serca, suchością oczu i uczuciem zakwaszenia organizmu, potrzebą detoksu. Zdarzają się również zawroty głowy i nudności, zwłaszcza jeśli masz w zwyczaju picie kawy na głodny żołądek.  Pierwszą pomocą w takim przypadku jest odstawienie kawy i picie dużych ilości wody celem wypłukania jej z organizmu. Dodatkowo odstawia się z diety wszelkie produkty zakwaszające, pozostawiając miejsce na zielone składniki. Dobrym pomysłem są zielone koktajle na bazie szpinaku, jarmużu i owoców. Jeśli zdecydujesz się odstawić kawę, zrób to samo z  energetykami, herbatą i słodyczami. Po kilku tygodniach będziesz mógł z powrotem sięgnąć po kawę, poczuć jej pełny smak i pełną moc.

Komentarze
Więcej w Zdrowie
Nasiona Chia – przepisy

Zamknij