Kiedy dziecko zaczyna mówić?

Każdy rodzic już na początku wyczekuje chwili, gdy jego potomek wypowie magiczne słowa: mama, tata. Niestety na ten moment przyjdzie mu chwilę poczekać. Nic dziwnego – organizm człowieka jest niezwykle skomplikowaną strukturą, w której zachodzą stopniowe procesy, nie zawsze tak szybko, jakbyśmy tego chcieli. Mowa jest niezwykle ważnym elementem życia codziennego w ogóle. To za jej pomocą wyrażamy emocje, pragnienia, potrafimy zamanifestować swoje własne zdanie, czy też po prostu zatopić się w rozmowie z drugim człowiekiem.

Dziecko tuż po urodzeniu wydaje z siebie krzyk – pierwszy znak, że wszystko jest w porządku i rodzice mogą odetchnąć z ulgą, że ich maleństwo urodziło się zdrowe. Gdy brakuje krzyku, zaczyna się panika: co jest nie tak? Krzyk oznacza nie tylko to, że dziecko urodziło się żywe, ale dostarcza także niezwykle cennych informacji na temat tego, że narząd mowy wykształcił się prawidłowo. Rozwój mowy u dziecka można podzielić na cztery fazy, które zostaną omówione w kolejnej części artykułu.

Okres tuż po porodzie, okres melodii.

Przez pierwsze dwa miesiące życia dziecko komunikuje swoje potrzeby za pomocą krzyku, bądź płaczu – matka całkiem szybko powinna nauczyć się rozpoznawać określone rodzaje, bowiem różnią się one od siebie i jeden może oznaczać niewygodę,  drugi mokrą pieluchę, a inny głód. Dziecko nieświadomie komunikuje się wtedy z otoczeniem, a dźwięki, jakie z siebie wydaje należą do kategorii tych krtaniowych – związanych z przyjmowaniem pokarmów.

  • Głużenie.
    Jest to pierwsza po krzyku faza rozwoju mowy u dziecka. Zwykle jej rozwój obserwuje się pomiędzy pierwszym a trzecim miesiącem życia niemowlęcia. Ma ono charakter przypadkowy, łączy się z rozwojem fizycznym – maleństwo jest wtedy w stanie utrzymać główkę prosto, a dźwięki, jakie z siebie wydaje brzmią mniej więcej tak: gli, kli, tli, agu. Ma ono charakter przypadkowy, jest niezależne od kultury w jakiej dziecko się wychowuje, nie ma związku z rozwojem słuchu, dopiero później jest ono odpowiedzią na stymulację społeczną.
  • Gaworzenie.
    Pojawia się około 6 miesiąca życia. Dziecko zaczyna łączyć samogłoski, które do tej pory wymawiało ze spółgłoskami. Powtarza ono dźwięki zasłyszane z otoczenia, choć nie mają one jeszcze konkretnego znaczenia. Dziecko parska i prycha, może wykazać się kontrolą przepływu powietrza przez struny głosowe.
  • Echolalia. Dziecko zaczyna powtarzać własne i zasłyszane słowa, doskonaląc je za pomocą metody prób i błędów. Kojarzy wielokrotnie powtarzane dźwięki. Ważnym momentem jest gotowość do wskazywania przez dziecko palcem, które symbolizuje: daj mi to!

Kiedy dziecko zaczyna mówić – okres wyrazu.

Dziecko zaczyna intensywnie poznawać otaczający go świat, a jego organizm przechodzi niezwykle długą drogę, czyniąc wielkie postępy. Okres ten przypada na drugi rok życia maleństwa, zaczyna od rozumieć coraz to więcej wypowiadanych do niego słów i wyrazów, niż samo jest w stanie wypowiedzieć. Obok istniejących już w jego słowniku samogłosek zaczynają stopniowo pojawiać się m., p, b, m., t, d, n, k, ś, ć czasem ź, dź. Ponadto dziecko upraszcza budowę słów poprzez wypowiadanie początkowych, bądź końcowych sylab – na początku pojawiają się rzeczowniki (np. ampa zamiast lampa). Czasowniki najczęściej występują w formie rozkazów (da – daj, am – jeść).

Około 18. miesiąca życia dziecko zaczyna budować krótkie zdania, składające się zwyczajowo z dwóch wyrazów. Niezwykle istotny jest fakt, że rozumienie zdecydowanie wyprzedza umiejętność wypowiadania się przez dziecko. Zasób słownictwa biernego jest dość szeroki, dużo bardziej okazały od słownictwa czynnego, które jest wtedy jeszcze niewielkie.

Okres zdania

Mowa u trzylatka jest już dość wysoko rozwinięta. Zaczynają pojawiać się zdania dwuwyrazowe, następnie przechodzi do dłuższych cztero –  pięcio wyrazowych. Początkowo są to zdania twierdzące, powoli zmieniające się w pytania i przeczenia. Rozwija się słuch fonematyczny – dziecko potrafi rozpoznać właściwą formę wypowiedzi konkretnych słów, poprawia dorosłych, gdy ci używają spieszczeń – nie potrafi jeszcze poprawnie wypowiedzieć wszystkich głosek, ale słyszy i przede wszystkim poprawia błędy w wypowiedzi. p, b, m, f, w, k, g, h, t, d, n, l, oraz samogłoski ustne: a, o, u, e, są już poprawnie wymawiane przez dziecko. Pojawia się również umiejętność wypowiadania s, z, c, dz, które wcześniej dziecko zastępowało ś, ć, ź, dź – jednakże to następuje dopiero pod koniec tego okresu. W tym czasie mowa dziecka staje się już prostsza do odbioru nie tylko dla jego najbliższego otoczenia, ale również dla innych osób, które pojawiają się w jego towarzystwie sporadycznie.

Okres swoistej mowy dziecka.

Pojawia się w okresie przedszkolnym, tak więc jest to mniej więcej 3-7 rok życia, kiedy dziecko faktycznie zaczyna mówić. W trzecim roku życia zasób słownictwa osiąga zwykle rozmiary od 800 – 1500 wyrazów i obejmuje wachlarz różnych części mowy: rzeczowniki, czasowniki, przymiotniki.

Najczęściej popełniane błędy, które mogą pojawiać się w wieku od lat 3 i utrzymywać do 5 roku życia:

  1. Przestawianie głosek: ławka = wałka
  2. Opuszczanie sylaby początkowej lub końcowej: lokomotywa = komotywa
  3. Tworzenie nowych wyrazów: zatelefonić

W wieku 4 lat dziecko zaczyna zadawać mnóstwo pytań, bardzo często między czwartym, a piątym rokiem życia pojawia się umiejętność wypowiadania R – może wtedy pojawić się zjawisko hiperpoprawności – dziecko będzie chwalić się zdobytą umiejętnością i zastępować l, lalka = rarka, korale = kolale.
W wieku pięciu lat, mowa dziecka jest już zrozumiała.

Wszelakie odstępstwa powinny spotkać się z szybką reakcją ze strony rodziców. Warto odwiedzić logopedę, jeżeli dziecko w wieku dwóch lat wymawia raptem trzy, bądź cztery słowa. W wieku trzech lat nie potrafi składać prostych zdań, a w wieku czterech lat mówi niezrozumiale, nazywanie przedmiotów i czynności przychodzi mu z trudem. Należy pamiętać, że każde dziecko rozwija się we własnym, indywidualnym tempie, jeśli opóźnienie wynosi nie więcej niż sześć miesięcy nie ma powodów do niepokoju, natomiast w innym przypadku należy bezwzględnie skonsultować się z logopedą. Moment, kiedy dziecko zaczyna mówić jest niezwykle ważny nie tylko dla rodzica, ale przede wszystkim dla samego dziecka, które wykonuje wtedy milowy krok we własnym rozwoju.

Kiedy dziecko zaczyna mówić?
Oceń artykuł!
Może ci się spodobać również

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.