Jaskra – przyczyny, objawy, leczenie, rodzaje

Jaskra to choroba oczu, a raczej cały zespół chorób, dotykający bardzo dużą grupę ludzi na świecie. Choroba polega na stopniowym uszkodzeniu nerwu wzrokowego prowadzącego do ograniczania pola widzenia aż do całkowitej ślepoty. Jaskra ma często przebieg bezobjawowy co bardzo utrudnia postawienie właściwej diagnozy. Jeżeli choroba zostanie wcześnie wykryta i zdiagnozowana daje szanse albo na całkowite wyleczenie, albo przynajmniej zatrzymanie jej rozwoju. W prawidłowo działającym oku jedna z jego błon a mianowicie błona naczyniowa wytwarza pewną ilość płynu zwanego cieczą wodnistą. Zadaniem tego płynu jest doprowadzenie substancji odżywczych, odprowadzenie produktów przemiany materii, a także utrzymanie gałki ocznej w określonym napięciu. Nadmiar płynu jest odprowadzany przez skomplikowany system odpływu do żylnych naczyń krwionośnych ogólnego obiegu krwi. Część oka przez którą odpływa płyn jest nazywana kątem przesączania. Równowaga pomiędzy przepływem i odpływem cieczy wodnistej jest warunkiem prawidłowego ciśnienia śródocznego wahającego się w granicach 15-24 mm Hg. Zakłócenie tej równowagi, najczęściej przez nieprawidłowy odpływ cieczy, prowadzi do wzrostu ciśnienia w gałce ocznej i rozwoju jaskry.

Przyczyny choroby

Przyczyn choroby jest wiele i w zależności od nich dzieli się jaskrę na : pierwotną , wtórną i dziecięcą. W pierwotnej postaci choroby główną przyczyną są odchylenia od prawidłowej budowy oka, starzenie się tkanek, a często także czynniki nerwowo- naczyniowe takie jak miażdżyca czy stres. W jaskrze wtórnej przyczyn upatruje się w miejscowych chorobach oka takich jak: stany zapalne, urazy i ich następstwa, a także chorobach naczyniowych i nowotworach. W jaskrze dziecięcej wzrost ciśnienia śródocznego jest spowodowany zmianami wrodzonymi, dziedzicznymi. Rosnące ponad normę ciśnienie cieczy wodnistej powoduje ucisk na włókna nerwowe siatkówki doprowadzając do ich nieodwracalnego zniszczenia. W następnej kolejności niszczeniu ulega nerw wzrokowy oraz naczynia krwionośne odżywiające pręciki i czopki czyli światłoczułe komórki siatkówki. Efektem jest nieodwracalna ślepota.

Objawy jaskry

W wielu przypadkach choroba przebiega bez wyraźnych objawów i wtedy trudno postawić właściwą diagnozę. Jednak regularne wizyty u okulisty pozwalają w trakcie rutynowych badań, chociażby dna oka, czy tarczy nerwu wzrokowego, zwrócić uwagę na niepokojące objawy. Na pewno należy do nich pogorszenie wzroku polegające na wyraźnym zawężeniu pola widzenia, światłowstręcie czy utrudnionym widzeniu w ciemności. Czasami dołączają też bóle głowy o niewiadomym podłożu lub częste łzawienie. Mogą się też zdarzyć ostre ataki jaskry wymagające natychmiastowej pomocy medycznej. W ostrych formach choroby, oprócz silnego bólu oka pojawiają się bóle głowy, nudności, zaburzenia widzenia, a nawet wymioty i bóle brzucha.

Rodzaje jaskry

W medycynie dzieli się jaskrę w zależności od jej przyczyny, a także, szerokości i sprawności kąta przesączania przedniej komory oka. Wyróżnia się więc jaskrę pochodzenia pierwotnego i wtórnego, a w każdej z nich, jaskrę otwartego lub zamkniętego kąta przesączania. Najczęstszym rodzajem jest forma pierwotna otwartego kąta, która rozwija się powoli wraz z wiekiem i przez długi czas nie daje żadnych objawów. Struktury oka znajdujące się w kącie przesączania wraz z wiekiem przestają działać poprawnie i to powoduje utrudniony, czy wręcz, zatrzymany odpływ cieczy wodnistej, co w efekcie doprowadza do rozwoju choroby. Jaskra zamkniętego kąta jest spowodowana całkowitym zamknięciem kanału odprowadzającego ciecz wodnistą co powoduje szybki wzrost ciśnienia w gałce ocznej i najczęściej ostry atak choroby. Jeszcze jednym rodzajem, najrzadziej występującym jest forma wrodzona, dziedziczna, jaskry.

Czynniki ryzyka

Niektóre czynniki sprzyjają rozwojowi choroby, zwłaszcza formy pierwotnej z otwartym kątem przesączania. Znajomość tych czynników pozwala, albo je eliminować,albo też,decydować się na częstsze kontrole u okulisty. Rozwojowi jaskry sprzyjają więc: starszy wiek, nadciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu we krwi, a także cukrzyca. Do czynników wysokiego ryzyka należą też wady wzroku i to zarówno krótkowzroczność jak i dalekowzroczność. Osoby które dotykają częste migrenowe bóle głowy powinny regularnie odwiedzać okulistę, bowiem przyczyną może być rozwijająca się jaskra. Pod opieką tego specjalisty powinny być też osoby, które przeszły choroby lub urazy gałki ocznej. Należy też pamiętać o istotnej roli czynników dziedzicznych, zwłaszcza jeśli choroba wystąpiła u rodziców czy rodzeństwa, a więc u osób o bliskim stopniu pokrewieństwa.

Diagnostyka jaskry

Profilaktyczne badania wzroku prowadzone regularnie w gabinetach okulistycznych pozwalają wykryć jaskrę stosunkowo wcześnie, co jest podstawą skutecznego leczenia. Każdy gabinet okulistyczny jest wyposażony w przyrządy umożliwiające lekarzowi zbadanie dna oka, tarczy nerwu wzrokowego a także szerokości pola widzenia. Już te stosunkowo proste badania, oraz pomiar ciśnienia w oku powinny umożliwić postawienie właściwej diagnozy, zwłaszcza jeśli zostaną uzupełnione o wywiad przeprowadzony z pacjentem. Nowoczesne metody badania umożliwiają pomiar ciśnienia w oku przez całą dobę co 10 minut. Pacjent nosi wówczas specjalną soczewkę z wbudowanymi czujnikami dokonującymi pomiaru ciśnienia w sposób pośredni.

Leczenie

W zależności od rodzaju choroby, ale także stopnia jej nasilenia stosuje się różne formy leczenia. W przypadku otwartego kąta przesączania leczenie polega na długotrwałym stosowaniu różnych środków farmakologicznych, których głównym zadaniem jest zmniejszenie ciśnienia w gałce ocznej. Najczęściej stosuje się krople do oczu, a czasami, środki doustne. W ten sposób nie leczy się samej choroby, ale powstrzymuje jej rozwój. Leki trzeba przyjmować stale oczywiście pod kontrolą lekarza. W przypadku jaskry z zamkniętym kątem przesączania stosuje się zabiegi, które mogą doprowadzić do całkowitego wyleczenia poprzez udrożnienie kanału odpływu cieczy wodnistej. Zabiegi takie coraz częściej przeprowadza się z wykorzystaniem lasera, chociaż czasami potrzebna jest operacja chirurgiczna. W każdym przypadku bardzo ważne jest jak najwcześniejsze rozpoznanie choroby i podjęcie leczenia.

Jaskra – przyczyny, objawy, leczenie, rodzaje
Oceń artykuł!
Może ci się spodobać również

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.