Glejak – objawy, rozpoznanie oraz leczenie

 

Glejaki stanowią wyjątkowo niebezpieczne nowotwory mózgu. Powstają z tkanki glejowej – to tkanka, która otacza neurony, i pomaga im prawidłowo funkcjonować. Ostanie badania wskazują, że przyczyną powstania glejaka mózgu jest nieprawidłowe namnażanie się komórek macierzystych.
Ponieważ u osób młodszych namnażanie oraz dzielenie komórek z zasady przebiega w sposób wyjątkowo szybki, to właśnie one najczęściej zapadają na nowotwory tego typu.  Do najczęściej występujących typów glejaka, należą:

  • gwiaździak włosiano – komórkowy, inaczej zwany gąbczakiem – najłagodniejsza postać nowotworu, chociaż charakteryzująca się niezwykle szybkim rozrostem,
  • gwiaździak włókienkowy – umiejscawia się w okolicach pnia mózgu oraz jego półkulach, zazwyczaj rośnie dość wolno i jest odporny na promieniowanie,
  • gwiaździak tucznokomórkowy – rozrasta się w miarę szybko, zajmując półkule mózgu,
  • glejak wielopostaciowy – występuje aż w połowie przypadków zachorowań, jest wyjątkowo złośliwy, rośnie szybko i daje liczne przerzuty – stanowi najniebezpieczniejszą odmianę guza,
  • skąpodrzewiak – glejak płatów czołowych mózgu i istoty białej, rośnie wolno i zajmuje dwie półkule mózgu tworząc w badaniach obraz przypominający  kształt motyla.

W Polsce odnotowuje się rocznie około 1300 zachorowań na glejaka mózgu, najczęściej chorują mężczyźni i osoby pomiędzy 30 a 60 rokiem życia. Wśród pacjentów znajdują się także dzieci, u których nowotwory mózgu stanowią drugi po białaczce rodzaj schorzeń onkologicznych.

Objawy glejaka

Objawy charakterystyczne dla tego typu raka, pojawiają się najczęściej wtedy, gdy choroba jest już znacznie zaawansowana i zależą od miejsca, w którym osadził się glejak. Do symptomów glejaka, zwracających uwagę w niemal każdym przypadku, należą:

  • wynikające ze wzrostu ciśnienia wewnątrz czaszki, bóle głowy,
  • poranne nudności łącznie z wymiotami bez konkretnej przyczyny,
  • rozkojarzenie,
  • zaniki pamięci,
  • napady padaczkowe, które u ponad ¼ chorych są pierwszym objawem glejaka.

Dodatkowo niepokojące objawy mogą zostać uzupełnione o te, których przyczyna leży w konkretnym miejscu pojawienia się raka. Jeśli glejak zajął miejsce
w okolicach płata czołowego pacjenta, objawy mogą dotyczyć:

  • pojawienia się niekontrolowanej agresji,
  • nadmiernego popędu seksualnego,
  • znacznego otępienia.

Zajęcie przez guz okolic płata skroniowego może skutkować dodatkowo:

  • zaburzeniami rozumienia mowy,
  • nieumiejętnością odczytywania dźwięków,
  • trudnością w rozpoznawaniu twarzy,
  • depresją,
  • stanami lękowymi.

Glejak, rozrastający się w okolicy móżdżku, który ma za zadanie między innym koordynację ruchową,  może prowokować symptomy, takie jak:

  • problemy z utrzymaniem równowagi,
  • problemy z utrzymaniem odpowiedniego napięcia mięśni – niedowłady,
  • nieskoordynowane ruchy,
  • drżenia oraz powolną i niewyraźną mowę,
  • oczopląs.

Rozpoznanie glejaka – testy neurologiczne

Każdy pacjent u którego podejrzewa się ten typ nowotworu powinien zostać w trybie pilnym skierowany na badanie neurologiczne.
Lekarz tej specjalizacji jako jedyny jest w stanie określić stopień prawidłowego funkcjonowania mózgu za pomocą specjalistycznych testów. Neurolog może w prosty i bezbolesny sposób ocenić:

  • ewentualny stopień pogorszenia pamięci,
  • prawidłowość orientacji,
  • zdolność abstrakcyjnego myślenia,
  • prawidłowość odruchów.

Podczas badania lekarz kontroluje najczęściej 6 podstawowych odruchów – odruch pochodzący z mięśnia dwugłowego ramienia,  z mięśni przywodzicieli uda,  odruch kolanowy, odruch pochodzący z mięśnia trójgłowego ramienia,  ramienno – promieniowy oraz skokowy. Testy polegają na precyzyjnym uderzeniu młoteczkiem lekarskim w odpowiednie miejsca na ciele. W ten sposób lekarz sprawdza, czy prawidłowo funkcjonują nerwy pacjenta – istnienie glejaka bowiem często zakłóca ich pracę.

Rozpoznanie glejaka – badania

Kolejnym etapem w procesie rozpoznania glejaka jest wykonanie badań obrazowych, dzięki którym można stwierdzić, w którym miejscu położony jest guz, jaka jest jego wielkość i jakie struktury nacieka. Do badań takich należą między innymi:

  • tomografia komputerowa – uwidacznia obraz mózgu po podaniu do żyły kontrastu – guz wchłania znaczną jego część przez co staje się dobrze widoczny,
  • rezonans magnetyczny – działa podobnie jak tomograf, ale znacznie lepiej uwidacznia w badaniu guzy o niewielkiej średnicy oraz takie, które nieprawidłowo magazynują kontrast,
  • PET – badanie przy wykorzystaniu pozytonowej tomografii emisyjnej – guz powoduje nasilenie pewnych procesów biochemicznych np. intensywniej zużywa podaną glukozę, co pozwala ocenić szczegółowo specyfikę glejaka.

Dodatkowo lekarz może zlecić wykonanie punkcji lędźwiowej, by pobrać płyn mózgowo – rdzeniowy – to właśnie w nim mogą znajdować się markery oraz specyficzne komórki nieoperacyjnych guzów.

Leczenie

Najważniejszym elementem terapii w przypadku glejaków jest ich wycięcie. Jeśli guz jest w miarę odseparowany od reszty tkanki, resekcja przebiega na ogół pomyślnie. Niestety dzieje się tak jedynie w nielicznych przypadkach. Najczęściej glejak mocno nacieka sąsiadujące tkanki, a całkowicie jego usunięcie nie jest możliwe, ponieważ przyczyniłoby się do uszkodzenia mózgu i szeregu powikłań neurologicznych. W takiej sytuacji aby spotęgować efekt leczniczy, chorego skierowuje się na:

  • leczenie radioterapią – w przypadku glejaka jest to najczęściej frakcjonowana teleradioterapia lub radioterapia stereotaktyczna, która pozwala na napromieniowanie nawet małej tkanki – Gamma knife,
  • leczenie brachyterapią – metoda polegająca na wprowadzeniu do wewnątrz guza lub w jego bliskie okolice, materiałów promieniotwórczych, które doprowadzają do jego zniszczenia lub znacznego pomniejszenia,
  • leczenie chemioterapią – w przypadku glejaka nie odnosi znaczących rezultatów, przeszkodę stanowi utrudnione przenikanie do guza, a także wykształcona chemioodpornosć,
  • leczenie sterydami – głównie deksametazonem oraz lekami przeciwpadaczkowymi i przeciwdrgawkowymi, by zniwelować meczące objawy powodowane przez naciekający guz.

Leczenie glejaka jest bardzo trudne, a całkowite wyleczenia zdarzają się rzadko. Pacjenci wciąż przeżywają średnio zaledwie rok od podjęcia terapii. Obecnie prowadzone są zaawansowane badania nad wykorzystaniem nowych produktów terapeutycznych pod postacią leków sporządzonych z konopi, których wykorzystanie w połączeniu z tradycyjnymi medykamentami, przynosi dobre rezultaty i zwiększa czas przeżycia chorych.

 

Glejak – objawy, rozpoznanie oraz leczenie
5 (100%) 5 votes
Może ci się spodobać również