Estradiol – funkcje, objawy niedoboru, zastosowanie w medycynie

Jednym z najważniejszych hormonów w kobiecym ciele jest estradiol, który należy do grupy żeńskich hormonów płciowych nazywanych estrogenami. Hormony te odpowiadają za rozwój narządów płciowych i drugorzędne cechy płciowe. Oznacza to, że u kobiet regulują cykl miesiączkowy, a u mężczyzn służą diagnostyce między innymi nowotworów jąder i ginekomastii. Zatem ich badanie przydatne jest nie tylko kobietom, ale i mężczyznom. Estradiol wytwarzany jest w organizmie naturalnie, ale w powszechnym użyciu jest też lek o tej samej nazwie, który stosuje się w hormonalnej terapii zastępczej. Jakie znaczenie ma estradiol w ciele i kiedy potrzebna jest hormonalna terapia zastępcza?

Estradiol – podstawowy hormon kobiecy

Estradiol jest naturalnym podstawowym estrogenem. Oznacza to, że jest to organiczny związek chemiczny, a także sterydowy hormon płciowy. Estradiol jest steroidem, pochodną estranu. Odpowiada on za rozwój żeńskich narządów płciowych oraz za zjawiska związane z rozrodczością. Między innymi odpowiada za rozrost  błony śluzowej macicy, reguluje cykl menstruacyjny oraz ma wpływ na nasze zachowanie seksualne. Jednakże hormon ten ma też wpływ na pracę wątroby, mózgu czy nawet stan tkanki kostnej. Dlatego też wywiera różne efekty na organizm i jest potrzebny w każdym ciele. Co prawda u kobiet w fazie pęcherzykowej wytwarzany jest w jajnikach przez wzrastające pęcherzyki Graafa, ale może być też wydzielany w niewielkich ilościach przez ciało żółte czy łożysko podczas ciąży. Hormon ten produkowany jest również w korze nadnerczy, zarówno u kobiet jak i u mężczyzn, choć u mężczyzn produkowany jest również w jądrach, ale w o wiele mniejszym stężeniu niż u kobiet.

Wyprodukowany w ciele estradiol krąży we krwi łącząc się z białkami np. SHBG. Jednak badania wykazują, że estradiol krążący w krwiobiegu jest głównie nieaktywny. Tylko około 2% wolnych cząsteczek wykazuje aktywność hormonalną.

Działanie estradiolu można podzielić na zakres jego oddziaływania na ciało:

  • w układzie rozrodczym,
  • poza układem rozrodczym.

W układzie rozrodczym odpowiada między innymi za rozwój warg sromowych oraz ich kolor. Duże stężenie hormonu powoduje przebarwienie warg sromowych na kolor brunatny. Z kolei w pochwie pobudza on podział komórkowy, zwiększa złuszczanie się komórek czy odpowiada za zmiany kwasowości środowiska pochwy. Bardzo istotne jest jego działanie także na szyjkę macicy, ponieważ estradiol powoduje relaksację włókien mięśniowych oraz rozszerzanie się kanału szyjki macicy. Natomiast w endometrium powoduje rozrost błony śluzowej. Hormon ten zwiększa też perystaltykę jajowodów czy wspomaga rozwój i dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych.

Jednakże pełni on też ważne funkcje poza układem rozrodczym. Zwiększa libido, czyli wpływa na ośrodek termoregulacji, który podlega pod układ nerwowy. Z kolei w wątrobie zwiększa produkcję białek, co wpływa na gospodarkę lipidową i węglowodanową. W układzie krwionośnym ten hormon ma wpływ na obniżanie ciśnienia tętniczego krwi, poprawę ukrwienia mięśnia sercowego, a także wpływa korzystnie na ochronę ścianek naczyń krwionośnych. Bardzo ważny jest też dla układu wydalniczego, ponieważ zapobiega zatrzymywaniu się nadmiaru wody i sodu w organizmie, a więc poprawia funkcjonowanie nerek. Co ciekawe ma też wpływ na skórę i tkanki podskórne, przez co między innymi hamuje wydzielanie łoju.

Dlatego też w wypadku zbyt niskiego albo zbyt wysokiego poziomu estradiolu należy przyjmować leki regulujące poziom hormonów. Jednak zawsze poprzedzone jest to badaniami lekarskimi.

Funkcje estradiolu w kobiecym ciele

Sam estradiol ma ogromnie wiele funkcji w kobiecym ciele. W okresie dojrzewania powodu między innymi pojawienie się i rozwój II- i III-rzędowych cech płciowych, czyli pojawienie się biustu, włosów łonowych itd. Jednak jedną z najważniejszych funkcji tego hormonu w kobiecym ciele jest regulowanie cyklu miesiączkowego. Każda kobieta w wieku rozrodczym ma cykl miesięczny, podczas którego stężenie estradiolu we krwi się zmienia w zależności od fazy cyklu. Co prawda niektóre schorzenia powodują brak wystąpienia miesiączki, ale sam jej brak jest tylko objawem, a nie samą chorobą.

W pierwszej fazie cyklu miesiączkowego – fazie folikularnej – stężenie hormonu powoli narasta, przez to, że pęcherzyki jajnikowe produkują zwiększoną ilość estradiolu. Największa ilość tego hormonu w ciele kobiecym pojawia się w okolicy owulacji. Żeby komórka jajowa mogła uwolnić się z jajnika potrzebne jest podniesienie stężenia estrogenów w organizmie, aby zwiększyła się też ilość lutropiny. Są to związki od siebie zależne. Z kolei jednak po owulacji stężenie estradiolu spada, ponieważ hormon produkowany jest przez ciałko żółte w śladowych ilościach. I to zjawisko powtarza się przez cykl za cyklem chyba, że dojdzie do zapłodnienia.

Poziom estradiolu może gwałtownie spaść w momencie kiedy kobieta przechodzi menopauzę. Statystycznie jest to wiek od 45 do 55 lat, jednak zdarza się, że kobiety “przekwitają” i wcześniej, i później Sama menopauza oznacza ostatnią w życiu miesiączkę, czyli ostatni cykl menstruacyjny. Zatem w wyniku faz cyklu nie pojawia się gwałtowne zwiększenie stężenia estradiolu, a z znika ono bezpowrotnie. Różne dolegliwości towarzyszące menopauzie to właśnie wynik niedoboru estradiolu, który w wypadku aktywnego miesiączkowania byłby produkowany samoistnie w ciele. Dolegliwości te to nie tylko zaburzenia nastroju czy spadek libido, ale może to być równie dobrze obniżenie masy kostnej.

Inne funkcje estradiolu

Wracając do zmian masy kostnej można powiedzieć, że estradiol jako estrogen wpływa na wzrost kości oraz sam wzrost człowieka u przedstawicieli obojga płci. Estradiol nie tylko reguluje zamykanie chrząstek nasadowych kości, ale też pełni funkcje ochronne. Zapobiega resorpcji tkanki kostnej, czyli mówiąc kolokwialnie zapobiega osteoporozie. Dlatego też tak wiele kobiet po menopauzie może cierpieć na osteopenię lub osteoporozę.

Oprócz samego odpowiadania za libido estradiol, jako prekursor cholesterolowy może być produkowany również w obrębie tkanki nerwowej. Zatem wykazuje on działanie antyoksydacyjne i neuroprotekcyjne. Hormon ten wpływa też na nastrój, więc jego niedobór może prowadzić do jego obniżenia nawet na poziomie stanów depresyjnych. Najczęściej jednak problem z tym mają kobiety przechodzące menopauzę lub kobiety, które niedawno urodziły dziecko. U mężczyzn zdarza się to rzadziej. U kobiet w ciąży może dojść też do cholestazy, czyli zatrzymania żółci. Z kolei u mężczyzn zaburzenia estradiolu tak samo jak u kobiet mogą powodować zaburzenia płodności.

Jednakże estradiol może mieć też wpływ na proces starzenia się skóry. Receptory hormonów płciowych pojawiają się między innymi w keratynocytach i fibroblastach, które budują skórę. Obniżenie poziomu estradiolu może więc przyspieszać starzenie się skóry, pojawienie się zmarszczek czy brak nawilżenia skóry.

Niestety nie tylko niedobór estradiolu jest szkodliwy. Także jego nadmiar może powodować schorzenia. Najczęściej są to nowotwory kobiece takie jak rak piersi, rak endometrium czy rak jajnika.

Zastosowanie estradiolu w medycynie

Estradiol można podawać jako lek w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet na przykład na pierwotny i wtórny brak miesiączki, zespół pokastracyjny czy osteoporozę wywołaną niedoborem estrogenów. Podaje się go także w zanikowym zapaleniu pochwy. Jednak przede wszystkim jest to składnik wielu środków antykoncepcyjnych. Obecnie podawane środki antykoncepcyjne na bazie składników hormonalnych są bezpieczne i gwarantują dużą skuteczność.

Aczkolwiek estradiol można też podawać kobietom w okresie menopauzy, które mają wiele dolegliwości związanych z zaburzeniem równowagi hormonalnej, ponieważ działa korzystnie nie tylko na stężenie hormonów, ale też układ nerwowy i emocjonalny, a także na libido, które w tym okresie może być bardzo niskie. Hormonalna terapia zastępcza z użyciem estradiolu stosowana jest także u osób, które zmieniły płeć z męskiej na żeńską i potrzebne jest skorygowanie wyglądu ich ciała przez nadanie cech kobiecych.

Estradiol – funkcje, objawy niedoboru, zastosowanie w medycynie
5 (100%) 5 votes
Może ci się spodobać również

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.