Dopamina – charakterystyka, działanie, nadmiar oraz niedobór

Dopamina to inaczej organiczny związek chemiczny pochodzący z grupy katecholamin. Jest to inaczej niezwykle ważny neuroprzekaźnik syntezowany, a następnie uwalniany przez neurony dopaminergiczne ośrodkowego układu nerwowego.

Charakterystyka dopaminy

Dopamina jest wytwarzana przez tak zwane wyspecjalizowane komórki nerwowe, które z kolei w mózgu tworzą specyficzne skupiska, tudzież struktury:

  • układ mezokortykolimbiczny;
  • układ istota czarna-prążkowie.

Jak powstaje dopamina?

Powstanie dopaminy może podzielić na kilka etapów. Po pierwsze, na samym początku tyrozyna jest przekształcana w L-DOPĘ. Z L-DOPY z kolei powstaje wspomniana już dopamina. Związek ten jednak ulega również degradacji, za którą odpowiedzialne są MAO (monoaminooksydazy), a także COMT (o-metylotransferaza katecholowa).

Dopamina jednak nie jest wytwarzana tylko i wyłącznie w mózgu, jak jeszcze do niedana sądzono, ale również powstaje między innymi w nerkach, pęcherzykach płucnych, a także trzustce. Dużą zdolność do wytwarzania tegoż związku posiadają kanaliki nerkowe.

Jak działa dopamina?

Najłatwiej powiedzieć, że dopamina działa za pomocą tak zwanych receptorów, które określa się często “skrojonymi na miarę”. Związek ten trafia do szczeliny synaptycznej, a stamtąd zaś do docelowej komórki, gdzie dopamina jest łączona ze wspomnianymi wcześniej receptorami.

Działanie dopaminy jest bardzo rozległe. Wśród funkcji związku można wymienić między innymi właściwą postawę ciała, a także zborność ruchów związanych z istotą czarna-prążkowiej. Układ mezokortykolimbiczny z kolei odpowiada za tak zwane funkcje poznawcze, czyli uczenie się, zdolność zapamiętywania czy też koncentracji. Co ważniejsze jednak – jej działanie jest w głównej mierze uzależnione od miejsca, w którym zostaje ona wydzielona.

Zaburzenia wytwarzanej dopaminy

Ilość wytwarzanej dopaminy bardzo często ulega zaburzeniom, co w efekcie wywołuje różnego rodzaju efekty uboczne. Nie wolno również w żaden sposób sztucznie manipulować stężeniem związku, bowiem jest to bardzo niebezpieczne dla zdrowia, a nawet życia.

Ilość dopaminy jest również bardzo ważna w przypadku utrzymania prawidłowego ciśnienia tętniczego.

Niedobór dopaminy a występowanie chorób

Często niedobór dopaminy występuje u osób powyżej sześćdziesiątego roku życia, jednak zdarza się również, że problem ten pojawia się u bardzo młodych osób. Jej zbyt mała ilość to bardzo duży ambaras, który dodatkowo prowadzi do poważnych chorób. Jedną z przyczyn niedoboru związku jest choroba Parkinsona. Pierwsze jej objawy najczęściej pojawiają się u osób w podeszłym wieku, jednakże także i bardzo młodzi ludzie mogą na nią zachorować.

Choroba Parkinsona opiera się na uszkodzeniu komórek wytwarzających dopaminę. Charakterystyczne dla tejże choroby zaburzenia pojawiają się jednak dopiero przy uszkodzeniu aż połowy neuronów istoty czarnej. Wówczas dochodzi do upośledzenia ruchowego, a następnie drżenia spoczynkowego czy też sztywności mięśni. Dla choroby Parkinsona charakterystyczna jest również tak zwana mikrografia. Oznacza to, że chory w trakcie pisania zmniejsza wielkość liter nieświadomie. Należy jednak pamiętać, że wciąż nie jest znana bezpośrednia przyczyna niszczenia neuronów.

Nadmiar dopaminy w organizmie

Niebezpieczny okazuje się jednak również nadmiar dopaminy. Z drugiej zaś strony, osoby, których organizm boryka się zbyt dużą ilością tegoż związku chorują na schizofrenię. Mówi się, że za jej wystąpienie odpowiada tak zwana nadaktywność neuronów dopaminergicznych w układzie mezokortykolimbicznym, jak również zbyt gwałtowne jej wydzielanie. Aby więc zahamować rozwój choroby, stosuje się w leczeniu środki o działaniu blokującym receptory dopaminowe.

Związana ze zbyt dużym wyrzutem dopaminy okazuje się być również amfetamina oraz kokaina. Drugi jednak środek zwiększa stężenie dopaminy za sprawą hamowania związku rozkładającego neutrotransmiter. Amfetamina z kolei stymuluje jej komórki.

Należy zatem dodać, że dopamina jest substancją, której prawidłowa ilość w organizmie jest czynnikiem kluczowym do prawidłowego funkcjonowania w życiu codziennym. Odpowiada również w głównej mierze za zdrowie psychiczne.

Jak zwiększyć ilość dopaminy w organizmie?

Choć na większość czynników związanych z dopaminą nie mamy wpływu, bowiem są one przenoszone w genach, to jednak istnieją pewne sposoby, które pozwalają zwiększyć ilość dopaminy w organizmie. Wśród polecanych metod jest tak zwany trening aerobowy, właściwe odżywianie się, a nawet… muzyka.

Po pierwsze – aktywność fizyczna, czyli trening aerobowy

Prowadzone są liczne badania, w których udział brali pacjenci z chorobą Parkinsona. W efekcie stwierdzono, że duży wpływ na poprawę pamięci i ogólnej kondycji zdrowia psychicznego ma tak zwany trening aerobowy. Co więcej – może on także zapobiegać występowaniu depresji. Eksperymenty na myszach pokazały z kolei, że ćwiczenia regenerują receptory dopaminowe w mózgu, które wcześniej uległy zniszczeniu. Zatem: wysiłek fizyczny pozytywnie wpływa na układ dopaminergiczny.

Po drugie – właściwe odżywianie się

Aby zwiększyć ilość dopaminy w organizmie, warto zmienić preferencje żywieniowe. W szczególności ważne jest, aby spożywać produkty bogate w L-DOPĘ, czyli prekursor dopaminy. Składnik ten zawierają między innymi produkty pochodzenia zwierzęcego, czyli mięso, nabiał oraz ryby, rośliny strączkowe oraz kasza i pieczywo.

Przyjmuje się, że dzienna dawka spożywanego białka powinna wynieść około 0,9 gram na jeden kilogram masy ciała.

Po trzecie – muzyka!

Muzyka to wbrew pozorom bardzo dobry sposób na zwiększenie dopaminy w organizmie. Wpływa ona bowiem korzystnie na układ nagrody w mózgu i powoduje zwiększenie produkcji dopaminy. Jest to jednak metoda odkryta stosunkowo niedawno, dlatego też nie cieszy się zbyt zaufaniem. W rzeczywistości natomiast swoje zastosowanie muzyka miała już przed wieloma wiekami. Przykładem zdają się być między innymi żołnierze, którzy w drodze na pole bitwy śpiewali piosenki dodające im otuchy przed stoczeniem walki z wrogiem.

Dopamina – charakterystyka, działanie, nadmiar oraz niedobór
Oceń artykuł!
Może ci się spodobać również