Dieta niskopurynowa, wskazania i zalecenia

Dieta niskopurynowa, wskazania i zalecenia
Oceń artykuł!

Dieta niskopurynowa jest dietą leczniczą stosowaną u osób mających problemy z układem moczowym. Dieta ta opiera się na produktach ubogich w puryny, związki organiczne, które są naturalnym składnikiem żywności, jednak u osób chorych mogą wywoływać ataki bólowe oraz pogorszenie stanu zdrowia osób z chorobami nerek.

Dla kogo dieta niskopurynowa?

Puryny są związkami azotowymi zawartymi w jądrze komórkowym. Są to substancje naturalne i w małych ilościach oraz u osób zdrowych całkowicie nieszkodliwe. W organizmie człowieka zawarte w żywności puryny są metabolizowane do kwasu moczowego, który w przypadku, gdy nerki nie funkcjonują prawidłowo, odkładany jest w stawach, powodując ból, obrzęk oraz ograniczoną ruchomość zajętego stawu.

W takich przypadkach oprócz leczenia farmakologicznego stosuje się dietę ubogą w puryny, która w zasadniczy sposób wpływa na kondycję chorego. Dieta niskopurynowa powinna być bezwzględnie stosowana u chorych na skazę moczanową, zwaną też dną moczanową. Jest to choroba metaboliczna, w której puryny przekształcone w procesach biochemicznych w kwas moczowy, odkładają się w formie kryształków w stawach, powodując zaczerwienienie i obrzęk chorego stawu, podwyższoną temperaturę, silny ból i ograniczoną ruchomość. Czynnikami zwiększającymi ryzyko zachorowania jest dieta wysokobiałkowa o dużej zawartości tłuszczu oraz nadużywanie używek, kawy i alkoholu.

Dieta niskopurynowa zalecana jest również w hiperurykemii, która jest stanem poprzedzającym dną moczanową oraz w kamicy moczanowej nerek. We wszystkich tych schorzeniach dieta ma ogromny wpływ na rozwój lub zahamowanie objawów choroby.

Zalecenia diety niskopurynowej

Dieta o niskiej zawartości puryn zakłada ograniczenie lub rezygnację z pokarmów zawierających produkty o dużej zawartości puryn. Jadłospis powinien uwzględniać ograniczenie ich przyjmowania do 300 mg kwasu moczowego na dobę, a w stanach zaostrzenia choroby, przyjmowanie ich w ilości nie większej niż 120 mg. Oznacza to ograniczenie spożywania mięsa i ryb, na rzecz nabiału, jajek, warzyw i owoców.

Dieta niskopurynowa zakłada spożywanie kilku niewielkich posiłków jedzonych w regularnych odstępach czasu, średnio, co 3-4 godziny. Ostatni posiłek powinno się spożyć nie później niż 3 godziny przed snem, ponieważ w nocy proces odkładania się kwasu moczowego w stawach jest najbardziej nasilony. Posiłki należy układać, uwzględniając produkty zalecane lub dozwolone w diecie. Należy zrezygnować z potraw smażonych, zamiast tego mięsa i ryby można piec lub gotować w wodzie i na parze. Ilość mięsa nie powinna przekraczać 100 gram w ciągu doby. Zupy powinny być przygotowywane na wywarze z warzyw. Dieta zakłada ograniczenie tłuszczów, spożywanie pełnowartościowego białka w ograniczonych ilościach oraz nierezygnowanie z węglowodanów. Nie wolno zapomnieć o przyjmowaniu płynów w ilości, co najmniej 2 litrów dziennie. Woda oraz herbatki ziołowe wpływają korzystnie na proces usuwania kwasu moczowego z organizmu. Poza odpowiednią dietą, należy dbać o utrzymanie odpowiedniej wagi ciała oraz wprowadzenie codziennej aktywności fizycznej.

Co jeść na diecie niskopurynowej?

W diecie niskopurynowej zakłada się spożywanie produktów o niskiej zawartości puryn w celu obniżenia stężenia kwasu moczowego do poziomu, w którym cofają się objawy choroby. Można wówczas zrezygnować z leczenia farmakologicznego i opierać się na wytycznych diety o niskiej zawartości puryn. Taka decyzja powinna być podejmowana w porozumieniu z lekarzem prowadzącym.
Dieta niskopurynowa w momentach zaostrzenia objawów chorobowych powinna być bezwzględnie przestrzegana, jako uzupełnienie leczenia farmakologicznego. W czasie, kiedy atak choroby mija, również zaleca się jej stosowanie, by uniknąć kolejnych zaostrzeń choroby oraz wpłynąć na poprawę kondycji chorego. Najlepiej, by dieta ta stała się normą u pacjentów cierpiących na dnę oraz u chorych ze schorzeniami nerek.

Produkty zalecane w diecie niskopurynowej:

  • Mleko i jego przetwory: biały ser, serki śmietankowe, twaróg, serek wiejski, ser żółty, ser topiony, ser pleśniowy, śmietana w niewielkich ilościach;
  • Tłuszcze: oleje roślinne i masło w niewielkich ilościach;
  • Mięso i wędliny: drób bez skóry, wieprzowina i wołowina, ale w niewielkich ilościach, szynka gotowana, wędliny parzone wysokogatunkowe i niewędzone;
  • Ryby: sandacz, mintaj, dorsz, pstrąg;
  • Jajka;
  • Produkty zbożowe: kajzerki, chleb pszenno-żytni, makarony, ryż i kasze;
  • Warzywa: cebula, buraki, marchew, pomidory, ogórki, ziemniaki, kapusta biała;
  • Owoce: jabłka, kiwi, pomarańcze, truskawki, wiśnie, winogrona, czereśnie, ananasy, jagody;
  • Nasiona i orzechy;
  • Napoje: woda naturalna i alkaliczna, herbatki ziołowe, zielone i owocowe;
  • Słodycze: miód, dżemy i marmolady niskosłodzone;
  • Zioła świeże i suszone;

Produkty dozwolone od czasu do czasu:

  • Parówki z niewielką ilością tłuszczu;
  • Wołowina;
  • Ryby: flądra i lin;
  • Warzywa strączkowe: fasola biała, soczewica, groch;
  • Warzywa świeże: dynia, fasolka szparagowa, kapusta włoska, kapusta czerwona;
  • Owoce: banany, melony;

Produkty przeciwwskazane w diecie niskopurynowej:

  • Ryby: sardynki, łosoś, karp, sola, śledź, szprotki wędzone;
  • Owoce morza;
  • Mięso: tłuste mięsa, boczek i podroby, wędzone lub tłuste wędliny;
  • Warzywa: brokuły, papryka, por, brukselka, szpinak, szczaw, chrzan, kukurydza i grzyby;
  • Owoce: rabarbar;
  • Wywary z kości i mięsa, rosoły, galarety mięsne i rybne;
  • Tłuszcze: tłuszcze zwierzęce, słonina, łój;
  • Napoje: czarna herbata, alkohol, kawa, czekolada, kakao;
  • Ostre przyprawy i marynaty;

Dieta niskopurynowa powinna być racjonalna i pełnowartościowa, dlatego zadanie jej utworzenia najlepiej powierzyć lekarzowi lub dietetykowi. Źle zbilansowana, mocno ograniczająca lub niskokaloryczna, zamiast pomóc może wpływać na zaostrzenie choroby. Odpowiednio sporządzona dieta, bogata w witaminy, zwłaszcza w witaminę C i kwas foliowy może przynieść ulgę w chorobie, zminimalizować liczbę ataków dny, a nawet spowodować cofanie się objawów. Trzeba tylko pamiętać, że dieta niskopurynowa nie jest dietą doraźną, lecz długoterminową, zapewniającą zdrowe życie bez bólu.