Badanie krwi – znaczenie badań oraz odczytywanie wyników. Jak przygotować się do badania krwi?

Badanie krwi – znaczenie badań oraz odczytywanie wyników. Jak przygotować się do badania krwi?
5 (100%) 5 votes

Badanie krwi (zwane inaczej morfologią) jest jednym z najbardziej podstawowych badań, które są zlecane przez lekarzy. Zaletą tego badania jest bardzo dużo informacji na temat ogólnego stanu zdrowia pacjenta i tym samym możliwość podjęcia dalszej ewentualnej diagnostyki.

Morfologia krwi powinna być wykonywana regularnie, ponieważ pozwala ochronić przed wieloma problemami zdrowotnymi oraz daje wiele wskazówek co do potencjalnych chorób, a także wskazuje na obszary, które mogą dawać różne objawy zdrowotne (np. podwyższony stan leukocytów).

Jak odczytać wyniki?

Na wydruku wyniku badań krwi, który można odebrać samodzielnie z laboratorium bądź odebrać podczas konsultacji lekarskiej widnieje szereg liter i cyfr, które dla laika nie oznaczają zbyt dużo. W praktyce wszystkie te znaki, oznaczają między innymi poszczególne rodzaje krwinek oraz ich ilość w badanej próbce krwi pacjenta.

W standardowej wersji morfologii krwi znaleźć można takie wartości jak: RBC, WBC, PLT, HCT, MCV, MCH, MCHC oraz Hb(HBG), Warto pamiętać, że normy poszczególnych wyników zależą nie tylko od wytycznych medycznych, ale również od sposobu ich oznaczenia w danym laboratorium. Normy wyników krwi zależą również od indywidualnego kontekstu zdrowotnego danego pacjenta, dlatego też mimo tego, że na wielu portalach można znaleźć szereg wskazówek interpretacyjnych należy traktować je z dużą ostrożnością oraz uznawać je za ogólne wytyczne. Wyniki badania krwi należy oddać do interpretacji lekarzowi, który na podstawie wyników oraz pogłębionego wywiadu i innych badań lekarskich wysunie odpowiednie wnioski oraz ewentualnie postawi dalsze zalecenia.

Ogólne wyjaśnienie oznaczeń stosowanych na wynikach badania krwi:

  • RBC – poziom czerwonych krwinek we krwi, czyli erytrocytów odpowiedzialnych między innymi za transport tlenu do komórek; zbyt mała liczba krwinek czerwonych może świadczyć o niedokrwistości, czyli anemii;
  • WBC – poziom białych krwinek we krwi, czyli leukocytów, które są odpowiedzialne za procesy odpornościowe i zwalczanie infekcji; zbyt mała ilość krwinek białych może świadczyć o obniżonej odporności organizmu, natomiast podwyższony poziom leukocytów może świadczyć o infekcji w organizmie bądź poważnych schorzeniach hematologicznych;
  • PLT – poziom płytek krwi (inaczej nazywanych trombocytami), które są odpowiedzialne za prawidłowy proces krzepnięcia krwi;
  • MCV – średnia objętość erytrocytu;
  • MCH – średnia masa hemoglobiny w krwince;
  • HCT – stosunek objętość erytrocytów do krwi ogólnej;
  • MCHC – średnie stężenie hemoglobiny w krwince.

Normy poszczególnych czynników w podstawowym badaniu krwi

Wiele badań wskazuje, że większość czynników krwi posiada określone wartości prawidłowe oraz te, które wskazują na ich nadmiar czy niedobór. Celem ułatwienia sprawdzenia wyników, większość laboratoriów zaznacza na arkuszu wyników przedziały wartości dla poszczególnych czynników. Warto jednak pamiętać, że na fakt, że dany czynnik mieści się w normie nie oznacza, że wszystko jest w porządku – dlatego też interpretacje należy pozostawić lekarzowi.

Poszczególne normy dla niektórych wyników, które są obecnie przyjęte prezentują się następująco:

  • RBC- dla kobiet 3,5-5,2 mln na mm 3 dm3; dla mężczyzn 4,2-5,4 mln na mm3;
  • hemoglobina – dla kobiet zakres 12-16 g/dl; dla mężczyzn zakres 4-18 g/dl;
  • MCV – dla kobiet norma to zakres 81-99 fl, a dla mężczyzn norma to zakres 80-94 fl;
  • MCH – dla kobiet norma to zakres 27-31 pg, a dla mężczyzn norma to zakres 27-34 pg;
  • MCHC – norma u kobiet oraz mężczyzn mieści się w zakresie od 33 do 37 g/dl;
  • Hematokryt, czyli HCT – u kobiet jest to zakres 37-47%, a u mężczyzn 42-52%;
  • poziom leukocytów – przedział od 4000-10 000 na mm3.

Badanie krwi – zastosowanie

Obecnie w laboratoriach na zlecenie lekarza bądź prywatnie można wykonać szereg różnorodnych badań krwi. Nie są one związane jedynie z określaniem ogólnego poziomu składników krwi (tak jak właśnie morfologia krwi), ale do wykonania pozostaje również szereg innych badań. Na przykład badania krwi na obecność alergenów pozwalają potwierdzić bądź wykluczyć alergię, a badania krwi względem markerów nowotworowych predyspozycje genetyczne do zachorowania na poszczególne typy chorób nowotworowych. Ogólne badania krwi bardzo często dają lekarzowi dalsze wskazania do co diagnozy i potencjalnych procesów chorobotwórczych. Różnorodne badania krwi wykonuje się również w niektórych chorobach, na przykład przy cukrzycy jest to poziom glukozy we krwi. O konieczności wykonania specjalistycznych badań krwi decyduje lekarz – biorąc pod uwagę predyspozycje pacjenta, które jawią się w przeprowadzonym wywiadzie bądź mając inne przesłanki do podjęcia takich badań (np. przyjmowanie leków antykoncepcyjnych hormonalnych skłania do regularnych badań prób wątrobowych).

Jak przygotować się do badania krwi?

Mimo tego, że badanie krwi jest badaniem bardzo popularnym, wiele osób nie wie jak prawidłowo się do niego przygotować. Warto jednak wiedzieć, że bez dobrego przygotowania i dopilnowania kilku ważnych wytycznych, uzyskane w badaniu wyniki mogą w rzeczywistości być zakłamane i nie odpowiadać faktycznemu stanowi zdrowia. O tym jak przygotować się do badania krwi z reguły opowiada lekarz, który wydaje skierowanie. Warto jednak dodatkowo przyjrzeć się kilku ważnym zasadom, które gwarantują rzetelność uzyskanych wyników.

Najważniejszą zasadą o której nie wolno zapomnieć jest to, że przed badaniem krwi należy być na czczo. Nie powinno się spożywać żadnych posiłków na około 12 godzin przed planowanym terminem badaniem – w praktyce oznacza to najczęściej, że przed badaniem pacjent powinien zjeść wieczorem lekką kolację o rozsądnej godzinie. Bycie na czczo oznacza również, że nie jest wskazana poranna kawa czy mocna herbata – zamiast tego przed badaniem można wypić szklankę wody niegazowanej bądź bardzo lekko zaparzoną i niesłodzoną herbatę.

Dodatkowo przed badaniem krwi warto:

  • powstrzymać się od palenia papierosów (najlepiej na 2-3 dni, ale dla nałogowych palaczy jest to z reguły niemożliwe, dlatego też wielu lekarzy zaleca po prostu nie palenie bezpośrednio w dniu badania przed pobraniem krwi),
  • nie pić alkoholu (również w dzień poprzedzający badanie),
  • przed badaniem nie poddawać się zbędnemu wysiłkowi fizycznemu.

Wiele osób zastanawia się jak to jest z kwestią przyjmowania leków, a badaniem krwi. W niektórych przypadkach rzeczywiście powinno się odstawić leki na krótki czas przed badaniem – o tym jednak decyduje lekarz w indywidualnym kontekście osoby badanej.

Mimo tego, że do badania krwi pobiera się niewielką próbkę krwi, wiele osób po badaniu może odczuwać dyskomfort i złe samopoczucie. Po badaniu (szczególnie, jeśli w przeszłości zdarzały się incydenty, takie jak zasłabnięcie czy omdlenie) warto jest odczekać kilkanaście minut pod okiem pielęgniarek, tak aby dojść do siebie. W danym dniu warto dać sobie trochę więcej luzu – mimo tego, że badanie nie jest inwazyjne, niektórzy odczuwają spadek energii czy większą męczliwość, dlatego też warto dostosować swoją aktywność do aktualnych odczuć i komfortu.