Badanie GBS – czym jest, dla kogo i kiedy wykonywane?

Każda kobieta w ciąży wie, że musi poświęcić czas na badania, które są bezpłatne, ale i obowiązkowe. Do podstawowych badań dla kobiet w ciąży zalicza się  badanie położnicze, badanie palpacyjne piersi, badania ginekologiczne w ciąży(zarówno we wzierniku, przez pochwę jak i dwuręczne), morfologia krwi i badanie ogólne moczu, test obciążenia 75 g glukozy, posiew z przedsionka pochwy i okolic odbytu w kierunku paciorkowców B-hemolizujących oraz w razie potrzeby inne, specjalistyczne.

      Obowiązkowe badania w czasie ciąży

Kobiety ciężarne są zobowiązane do wykonania takich badań jak:

  • grupa krwi i Rh,
  • morfologia krwi w ciąży,
  • badanie ogólne moczu,
  • stężenie glukozy we krwi na czczo,
  • VDRL,
  • obowiązkowe badanie w ciąży na nosicielstwo HIV i HCV,
  • badanie w ciąży w kierunku toksoplazmozy (IgG, IgM) i różyczki,
  • cytologia w ciąży,
  • stopień czystości pochwy.

Dodatkowe badania dla kobiet w ciąży

Warto pamiętać, że badania prenatalne są także refundowane przez NFZ, o ile kobieta znajduje się w grupie ryzyka. W takim przypadku należy spełniać co najmniej jedno z kryteriów takich jak:

  • wiek powyżej 35 lat,
  • pojawienie się w poprzedniej ciąży aberracji chromosomowej płodu lub dziecka,
  • aberracje chromosomowe u ciężarnej lub ojca dziecka,
  • nieprawidłowy wynik badania USG lub badań biochemicznych,
  • zwiększone ryzyko urodzenia dziecka dotkniętego chorobą genetyczną.

Natomiast w przypadku potrzeby wykonania dodatkowych badań USG jak np. USG dopplerowskie lub echo serca płodu wystarczy odpowiednie skierowanie wystawione przez lekarza, aby było ono bezpłatne.

Czym jest badanie GBS?

Badanie to jest właściwie testem na obecność GBS w pochwie. GBS to paciorkowiec z grupy B, czyli bakteria, która jest częścią fizjologicznej flory ludzi(przewodu pokarmowego, w tym jamy ustnej czy jelit oraz górnych dróg oddechowych). Paciorkowiec może przyczynić się do takich schorzeń jak:

  • zapalenie mieszków włosowych,
  • nowotwór jelita grubego.

Jednakże w przypadku kobiet w ciąży paciorkowce mają zdolność do skolonizowania dróg rodnych kobiety przez co wzrasta ryzyko przemieszczania się bakterii z pochwy do płynu owodniowego, co może skutkować rozerwaniem błon płodowych i przedwczesnym porodem. Dodatkowo bakteria ta jest groźna dla noworodków, u których może wywołać posocznicę (sepsę) lub zapalenie płuc.

Kto powinien wykonać badanie na obecność GBS?

Według Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego badanie to powinna wykonać każda kobieta między 35. a 37. tygodniem ciąży. Badanie pozwoli lekarzowi na określenie ryzyka zakażenia i wdrożenia odpowiedniego leczenia. Badanie to jest wskazane u kobiet w ciąży, które:

  • mogą urodzić przed terminem,
  • chorują na cukrzycę,
  • urodziły już zakażone dziecko.

U tych kobiet istnieje największe ryzyko przeniesienia bakterii na dziecko.

Jak wygląda badanie BSG?

W trakcie tego badania lekarz musi pobrać jeden wymaz z przedsionka pochwy, a kolejny z okolicy odbytu. Wyniki badań są już znane po 5 dniach.

Wynik dodatni na GBS?

Ujemny wynik tego badania oznacza brak paciorkowców w pochwie kobiety. Tymczasem dodatni wynik jest powodem, dla którego lekarz zaleca antybiotykoterapię okołoporodową. Polega to na podaniu antybiotyku matce, gdy tylko rozpoczyna się poród(zwykle penicylinę lub ampicylinę). Ważny jest moment podania antybiotyku, gdyż leczenie podejmowane podczas ciąży nie chroni noworodka przed zakażeniem. Jest to spowodowane faktem, że bakteria szybko powraca po odstawieniu leków.

Warto podkreślić, że nie każda kobieta jest nosicielką tego rodzaju paciorkowca. W Polsce dotyka to około 20% ciężarnych. Jednakże ryzyko przeniesienia bakterii na dziecko wynosi aż 70%. Zazwyczaj choruje od 2 do czterech noworodków na 1000 żywo urodzonych dzieci.

 Kiedy decyzja o wdrożeniu leczenia?

Do podjęcia działań profilaktycznych lekarzy zmusza nie tylko dodatni wynik badań, ale nawet dane z wywiadu i sytuacja położnicza(np. brak wyników w momencie rozpoczęcia porodu) czy wystąpienie infekcji u noworodka po poprzednich porodach. Należy także pamiętać, że noworodki matek, których wynik GBS był dodatni wymagają bardziej intensywnego nadzoru neonatologicznego, a nawet dodatkowych badań diagnostycznych pomagających w rozpoznaniu oraz podjęciu wczesnego leczenia w przypadku wystąpienia objawów infekcji.

Jakie rodzaje infekcji wyróżnia się u noworodków?

W trakcie przejścia dziecka przez kanał rodny matki dochodzi do transportu paciorkowców grupy B na noworodka. Zaraz po porodzie u tych dzieci paciorkowce wykrywane są w takich miejscach jak ucho, pępek, jama ustna. Z kolei ze względu na czas wystąpienia zakażenia wyróżnia się:

  • zakażenie wczesne(które rozwija się w pierwszych siedmiu dniach życia noworodka),
  • zakażenie późne(pojawia się pomiędzy 7 a 90 dniem życia).

 Jakie istnieją metody zapobiegania zakażeniom GBS u noworodków?

Światowe i polskie rekomendacje zakładają, że stosuje się dwie metody prewencji:

  • pierwsza jest oparta na ocenie czynników ryzyka,
  • druga to mikrobiologiczne badania przesiewowe ciężarnych.

Przy stosowaniu pierwszej metody lekarze mogą zakwalifikować do śródporodowej chemioprofilaktyki kobiety, które nie wykonywały badań w kierunku nosicielstwa GBS, jednakże istnieje u nich czynnik ryzyka w postaci:

rozpoczęcie porodu przed 37 tygodniem ciąży,

poród o czasie, ale czas od pęknięcie błon płodowych wynosi powyżej 18 godzin,

pojawienie się podczas porodu temperatury ciała z nieznanych przyczyn, równej lub większej od 38oC,

pojawienie się w czasie trwania ciąży infekcji dróg moczowych lub bakteriomoczu,

wcześniejszy poród dziecka, u którego stwierdzono infekcję wywołaną przez paciorkowce.

Leczenie matek

W przypadku matek, u których zdiagnozowano obecność paciorkowców typu B możliwe jest:

  • przedwczesne pęknięcie błon płodowych,
  • gorączka śródporodowa,
  • zakażenie dróg moczowych,
  • przedwczesny poród,
  • zakażenie jamy owodni,
  • poporodowe zapalenie jamy macicy czy
  • poporodowe zakażenie rany, a nawet
  • sepsa.

W przypadku wyraźnych objawów pacjentka jest obejmowana właściwym leczeniem, ale leczenie ciężarnej, u której wykryto paciorkowce nie jest wskazane. Powodem jest szybki powrót kolonizacji dróg rodnych przez GBS, gdy tylko zostanie odstawiony antybiotyk. W takich wypadkach zalecana jest okołoporodowa profilaktyka zakażeń u noworodków, czyli dożylne podanie matce antybiotyku w trakcie trwania porodu. Najlepsze efekty przynosi podanie matce antybiotyku na co najmniej 4 godziny przed porodem.

Leczenie dzieci

W przypadku dzieci, u których matek zastosowano okołoporodową profilaktykę antybiotykową w kierunku GBS wymagana jest obserwacja przez 24 – 48 godzin na oddziale, ale bez dodatkowych badań. Natomiast dzieci, których matki są nosicielkami paciorkowca, a u których nie zastosowano okołoporodowej profilaktyki antybiotykowej zaleca się wykonanie oznaczenia białka CRP w surowicy krwi( do trzech razy co 12 godzin) oraz rutynowe badanie morfologii krwi. W przypadku prawidłowych wyników dziecko może być wypisane do domu po co najmniej 48 godzinnej obserwacji.

Może ci się spodobać również

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.