Astma oskrzelowa – przyczyny, objawy, leczenie

Jedną z najbardziej przewlekłych chorób dróg oddechowych jest astma oskrzelowa. Choroba ta ma zmienny przebieg, dlatego nawet osoby chorujące od dłuższego czasu nie są w stanie przewidzieć jak bardzo nasilone dolegliwości będą mieć lub też kiedy się pojawią, ponieważ mogą wystąpić kilka razy w ciągu jednego dnia albo też kilka razy w ciągu miesiąca. Niestety astma oskrzelowa jest coraz powszechniej spotykanym schorzeniem, które może być genetyczne, ale i środowiskowe, a więc każdy może na nią zachorować. Jeśli tylko pojawią się duszności nie wiadomej przyczyny warto iść do lekarza i sprawdzić czy to nie astma właśnie.

Czym jest astma oskrzelowa?

Astmę oskrzelową nazywa się też dychawicą oskrzelową. Jest to przewlekła choroba zapalna, zwykle spowodowana infekcjami wirusowymi lub bakteryjnymi, a nawet stresem. Jednak wyróżnia się też astmę alergiczną. Dolegliwość ta zmniejsza wydolność dróg oddechowych i powoduje w oskrzelach nieodwracalne zmiany. Niestety astma oskrzelowa jest nieuleczalna, ale można ją kontrolować. Mówi się o tym, że jest to najpoważniejsza choroba cywilizacyjna na świecie. Tylko w Polsce na astmę choruje prawie cztery miliony ludzi, czyli praktycznie co 10 Polak. Światowa Organizacja Zdrowia podaje, że na świecie w zależności od kraju na astmę choruje od 1 do 18% populacji. Globalnie daje to liczbę chorych na poziomie 235 milionów osób, w tym dzieci. Niestety z powodu astmy oraz jej następstw co roku na świecie umiera około 180 tysięcy osób.

Wyróżnia się kilka rodzajów astmy. Przede wszystkim ze względu na etiologię można podzielić astmę oskrzelową na:

  • astmę alergiczną – czyli zewnątrzpochodnę, która rozwija się na skutek zwykle nieleczonej alergii,
  • astmę niealergiczną – czyli wewnątrzpochodną, gdzie nie ma udziału innych znanych alergenów,
  • astmę zawodową – dotyka osoby narażone na ciągłe podrażnienia układu oddechowego i oskrzeli np. sprzątaczki, rolników, malarzy.

Astmę można też podzielić ze względu na przebieg choroby, ponieważ występuje astma sporadyczna, przewlekła lekka, przewlekła umiarkowana i przewlekła ciężka. Co ciekawe astma może być też kontrolowana, kiedy pacjent nie ma na co dzień objawów i chorobę da się w stu procentach kontrolować i nie pogłębia się ona. Można też wyróżnić astmę częściowo kontrolowaną, gdzie chory sięga po lek nie częściej niż dwa razy w tygodniu, ale ogólnie stan jego zdrowia jest poprawny. Jest też astma niekontrolowana, gdzie objawy występują nawet kilka razy dziennie, a sama choroba utrudnia codzienne funkcjonowanie i prowadzi do zaburzeń czynności układu oddechowego oraz zmian patologicznych. Niestety nie u każdej chorej osoby da się astmę kontrolować w stu procentach.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Niektóre osoby na zachorowanie na astmę są bardziej narażone niż inne. Astma oskrzelowa bardzo często ma podłoże alergiczne, czyli jest reakcją układu oddechowego na wdychanie alergenów, które przenoszone są z cząstkami powietrza. Takie alergeny to na przykład roztocza kurzu domowego, grzyby pleśniowe, pyłki roślin czy sierść zwierząt. Kiedy alergeny dostają się do układu oddechowego wywołują rumień, oraz obrzęk błony śluzowej oskrzeli co z kolei powoduje skurcz i wytworzenie się nadmiaru wydzieliny. Przez to taka osoba zaczyna kaszleć, ma duszności, próbuje odkrztusić nadmiar śluzu i i oddychać. U wielu alergików astma pojawia się jako kolejny etap alergicznego nieżytu nosa albo nawet atopowego zapalenia skóry. Warto nadmienić, że alergeny jak kurz czy pyłki roślin wywołują reakcję tylko u osób z alergią na te czynniki. Zdrowa osoba nawet nie poczuje, że w powietrzu są roztocza.

Jednak astma może wystąpić też u osób, których rodzice czy nawet dziadkowie chorowali na alergię lub samą astmę. Czynnikiem wysokiego ryzyka jest też otyłość, ponieważ nadmiar tkanki tłuszczowej jest idealnym miejscem do kumulowania i tworzenia się cząsteczek zapalnych, które powodują i podtrzymują procesy zapalne w płucach. Aczkolwiek astma może też być wywołana jako skutek uboczny leczenia aspiryną – tak zwana astma aspirynowa czy też moje się pojawić u osób, które stosują betablokery.

U dzieci astma może się rozwinąć przy częstych infekcjach dróg oddechowych. Także dzieci rosnące w miastach, w którym jest znaczne nasilenie smogu częściej zapadają na astmę. W smogu pojawiają się cząsteczki pyłów, szkodliwych gazdów czy patogennych drobnoustrojów, które wraz z wdychanym powietrzem przedostają się do układu oddechowego wywołując stan zapalny. Okazuje się, że nie tylko dzieci z powodu smogu chorują na astmę, ale ogólnie mieszkańcy dużych miast,  których występuje to zjawisko zapadają na astmę oskrzelową częściej niż inni.

Charakterystyczny objawy astmy

Zdarza się, że jedynym objawem dolegliwości ze strony układu oddechowego jest kaszel. Co prawda pojawić się on może przy przeziębieniu i trwać nawet przez 8 tygodni, ale jeśli pojawił się bez powiązania z innymi objawami czy chorobami może on wskazywać na astmę. Do najczęstszych objawów jednak zalicza się dokuczliwe duszności, które powodowane są skurczem oskrzeli. Mogą one pojawiać się w nocy i nad ranem, ale równie dobrze kilka minut po intensywnym wysiłku. Można zauważyć też tak zwany świszczący oddech oraz ucisk w klatce piersiowej. Dolegliwości najczęściej mają charakter napadowy, co oznacza, że pojawiają się nagle.

Bez leczenia dolegliwości staną się bardziej uciążliwe, a nawet może dojść do trwałego upośledzenia działania dróg oddechowych. Jednak nie zawsze jest to oczywiste, że mamy do czynienia z astmą. Można mylić to z objawami alergii lub POChP. A do tego objawy jednego i drugiego mogą się nakładać na siebie i wraz z astmą stwarzać duże problemy oddechowe. Dlatego też potrzebna jest fachowa diagnostyka.

Diagnostyka astmy oskrzelowej

Kiedy nie jesteśmy pewni albo wręcz mamy podejrzenie, że to może być astma oskrzelowa najlepiej jest udać się do lekarza pierwszego kontaktu, który skieruje na konkretne badania, albo jeśli mamy leczoną alergię do swojego alergologa celem konsultacji objawów. W celu wykrycia czy to astma prowadzi się między innymi próby ekspozycyjne z wziewnym podaniem podejrzanych alergenów. Jednakże można przeprowadzić szereg badań, które sprawdzą ogólny stan układu oddechowego.

Jednym z takich badań jest spirometria, gdzie określa się pojemność oddechową płuc. Kolejne powszechne badanie przy podejrzeniu astmy to PEF, czyli szczytowy przepływ wydechowy. Można też dodatkowo przeprowadzić RTG klatki piersiowej, aby sprawdzić czy nie rozwinęły się zmiany lub inne choroby układu oddechowego. Zbadać można też poziom swoistych przeciwciał w surowicy krwi.

Leczenie, aby kontrolować astmę

Niestety astma oskrzelowa jest jedną z tych chorób, których na chwilę obecną medycyna nie potrafi wyleczyć. Jednak wiele osób dobrze reaguje na podawane leki i możliwe jest kontrolowanie astmy tak bardzo, że chory nie ma prawie w ogóle ataków lub ma je rzadko. Niestety może się też zdarzyć, że ktoś nie odpowiada na żadną formę leczenie i choroba postępuje. Powstała nawet Światowa Inicjatywa na rzecz Zwalczania Astmy, która zajmuje się problemem astmy na świecie.

Wyróżnia się dwie grupy leków podawanych osobom chorym na astmę:

  • leki doraźne, rozszerzające oskrzela w wypadku ataku astmy,
  • leki kontrolujące astmę, głównie przeciwzapalne, które trzeba przyjmować systematycznie.

Najskuteczniejszymi obecnie lekami przeciwzapalnymi są wziewne glikokortykosteroidy. Poprawiają one czynność płuc i zmniejszają wrażliwość układu oddechowego. Jednak są to leki przepisywane na krótko, ponieważ jak każde sterydy mogą mieć działania niepożądane lub też stosowane są w leczeniu ciężkich przypadków astmy. Można też podawać wziewne beta2-mimetyki, które działają przez około 12 godzin, a ich zadaniem jest rozszerzanie oskrzeli. Jeśli te leki nie działają wtedy wprowadza się leki przeciwcholinergiczne, których zadaniem także jest rozszerzanie oskrzeli, aby nie napinały się.

Obecnie opracowano wiele leków biologicznych, a także wciąż prowadzone są badania nad kolejnymi. W Polsce dostępne są omalizumab i mepolizumab, które zostały finansowane przez Ministerstwo Zdrowia w ramach programów lekowych.

Może ci się spodobać również

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.