Amfetamina – jak działa, szkodliwość, właściwości, skutki i jak rozpoznać uzależnienie?

Morfina, kokaina, amfetamina to najpopularniejsze w Polsce narkotyki. Zażywają je nie tylko osoby dorosłe, ale też nastolatkowie. O amfetaminie mówi się także potocznie jako o amfie, spidzie czy nawet witaminie A. Dlatego rodzice nie zawsze wiedzą, że ich nastoletnie dziecko zażywa amfetaminę. Bo cóż złego jest w witaminie A, która jest uznawana za witaminę młodości?

Nic, jeśli tylko jest to właśnie wspominana witamina. Co ciekawe amfetamina nie wywołuje uzależnienia fizycznego, ale jedynie psychiczne i to tylko, gdy brana jest bez żadnego medycznego uzasadnienia i w dawkach ustalonych przez samą osobę lub handlarza narkotykami. Nie oznacza to jednak, że łatwo z takim uzależnieniem będzie walczyć. Czym naprawdę jest amfetamina i jak rozpoznać uzależnienie u najbliższych?

Właściwości chemiczne amfetaminy

Amfetamina to nazwa pochodząca od alfa-metylofenetyloaminy.  W 1887 roku odkryto amfetaminę, która występuje w dwóch enancjomerach: lewamfetamina i dekstramfetamina. Dopiero równomolowa mieszanina tych dwóch, czystych enancjomerów daje amfetaminę, która jest racemiczna wolną zasadą. Jest to substancja silnie stymulująca OUN, dlatego pierwotnie wykorzystywano ją do leczenia ADHD, narkolepsji czy otyłości. Stosowana była także do leczenia obrzęku nosa, zaburzeń depresyjnych czy jako środek dopingujący, a nawet jako afrodyzjak.

Najbardziej popularną pochodną amfetaminy jest metaamfetamina. Obie te substancje występują pod postacią bezwonnego proszku o cierpko-gorzkim smaku. Najczęściej amfetaminę przedstawia się jako biały proszek, ale w zasadzie może ona mieć kolor nawet ceglastoczerwony. Nieoczyszczona amfetamina z nielegalnych źródeł najczęściej na żółtawy kolor i charakteryzuje się zapachem jajek. Oprócz samego sypkiego proszku amfetamina i jej pochodna metaamfetamina mogą występować w postaci białych tabletek, czy przeźroczystych kryształków.

Medyczne zastosowanie amfetaminy

Mimo, że ogólnie amfetamina uznawana jest za środek narkotyczny to w wielu krajach można kupić na receptę leki zawierające ten składnik.

Leczenie ADHD

Pierwszym farmaceutycznym środkiem z amfetaminą był Benzederine, który obecnie jest zastępowany Adderallem, jaki podaje się przy zespole nadpobudliwości (ADHD). Jest to bardzo popularny w USA lek przepisywany przez lekarza właśnie na to schorzenie, a jego użycie jest powszechne i nie budzi kontrowersji.

Leczenie ADHD przy pomocy tego środka jest korzystne, ponieważ farmaceutyczna amfetamina poprawia rozwój mózgu i wzrost nerwów przez co zmniejsza nieprawidłowości w budowie i funkcjonowaniu mózgu u pacjentów z ADHD. Uznaje się, że amfetamina w leczeniu ADHD zwiększa aktywność neurotransmiterów w układach nerwowych.

Przez co poprawia się funkcjonowanie aż kilku regionów mózgu, w tym prawego jądra ognistego. Dlatego też nie jest to jedynie leczenie objawów, a wręcz leczenie przyczyny nadpobudliwości. Dzięki temu osoby chorujące na ADHD mogą prowadzić życie lepszej jakości, poprawić procesy naukowe, lepiej prowadzić pojazdy czy nawet wykazywać lepsze funkcje społeczne. Badania dowodzą, że osoby leczone na ADHD właśnie amfetaminą są mniej podatne na uzależnienia.

Pamięć długoterminowa i epizodyczna

Amfetamina w terapeutycznych dawkach wpływa też pozytywnie na zdolności poznawcze, w tym pamięć tzw. roboczą, pamięć długoterminową czy epizodyczną. W tym wypadku chodzi o wpływ amfetaminy jako substancji pośredniej aktywacji receptorów w korze przedczołowej. W 2014 roku odkryto z kolei, że niewielkie ilości amfetaminy mogą poprawiać konsolidację pamięci, czyli zdolność przypominania. Ale jednocześnie zbyt duże dawki mogą prowadzić do zakłóceń pamięci roboczej. Dlatego też przyjmowanie amfetaminy może wręcz zwiększyć skłonność do choroby Alzheimera.

Wytrzymałość ciała

O amfetaminie mówi się wręcz jako o dopalaczu, ale nie tylko dla mózgu, aby móc lepiej przyswajać wiedzę, ale też w aspekcie wyników sportowych. Zwiększa ona wytrzymałość ciała oraz czujność. Zatem stosowana jest jako nielegalny doping w świecie sportu. U zdrowych osób amfetamina może zwiększać siłę mięśniową, poprawiać czas reakcji, przyspieszenie czy opóźniać zmęczenie po wysiłku fizycznym. Dzieje się tak, ponieważ amfetamina hamuje wychwyt zwrotny i wspomaga wydzielanie dopaminy w OUN.

Amfetaminę można też było znaleźć w wielu lekach na odchudzanie, ponieważ zażywani jej sprawia, że pacjent nie odczuwa głodu i przy regularnym zażywaniu można odnotować szybki i duży spadek wagi. Jednakże kiedy pacjent odstawi środek z amfetaminą nie tylko będzie miał problem z walką z uzależnieniem psychicznym od tego środka, ale też zacznie jeść prawidłowo albo wręcz nadrabiać jedzenie i powstanie efekt jo-jo.

Działanie amfetaminy

Najczęściej amfetamina spożywana jest w postaci proszku wciąganego nosem, aby dostała się do śluzówki. Przy tej metodzie już po 3-5 minutach można zauważyć jej działanie. W wypadku przyjmowania tabletek jej efekt jest odczuwalny po 20 minutach. Zarówno przy podaniu dożylnym jak i paleniu działanie zacznie być odczuwalne po 5-15 minutach. Efekty zażycia amfetaminy utrzymują się średnio 2-3 godziny.

Amfetamina może:

  • zwiększać wydolność psychomotoryczną,
  • polepszać koncentrację,
  • zwiększać pewność siebie,
  • nasilać agresję,
  • powodować bezsenność,
  • powodować duży spadek wagi.

Jak rozpoznać, że ktoś zażywa amfetaminę?

Niestety wiele osób, w tym nastolatków i studentów zażywa amfetaminę, aby poprawić swoje wyniki w pracy czy w nauce, albo utrzymywać dłużej stan skupienia i blokować potrzebę snu. Jeśli mamy podejrzenie, że ktoś bierze amfetaminę najlepiej obserwować zachowanie takiej osoby i w miarę szybko podjąć reakcję na jej zachowanie. Objawami zażycia amfetaminy są między innymi stany euforyczne, silne pobudzenie, brak łaknienia a nawet jadłowstręt, podwyższone ciśnienie, zwiększone wydalanie moczu, a przede wszystkim rozszerzone źrenice. Kiedy ciało zaczyna wydalać amfetaminę może dojść do senności, bóli głowy, wewnętrznego niepokoju, a nawet obniżenia napięcia mięśni czy pojawienia się stanów depresyjnych.

Zatem jeśli zaobserwujemy tego typu zmiany w zachowaniu u osoby w naszym otoczeniu, zwłaszcza u dzieci i młodzieży to trzeba natychmiast reagować. Od amfetaminy można nie tylko się uzależnić psychicznie co będzie samo w sobie trudne w wyleczeniu, ale osoba zażywająca amfetaminę naraża się też na groźne skutki uboczne jak zanik samokontroli, omamy wzrokowe i słuchowe czy nawet skrajne wyczerpanie organizmu. Z kolei przedawkowanie może prowadzić do paraliżu mięśni oddechowych, co z kolei prowadzi do uduszenia się lub zatrzymania akcji serca. Warto jednak zauważyć, że w wypadku zażywania dawek terapeutycznych np. w postaci Adderallu, nawet przez długi czas nie dochodzi do uzależnienia. Dopiero zażywanie dawek nieuzasadnionych medycznie, dla tzw. rekreacji czy dopingu prowadzi do uzależnienia, które jest odczuwalne już po 12 godzinach od zażycia pierwszej dawki.

Obecnie w leczeniu uzależnienia od amfetaminy stosuje się terapię poznawczo-behawioralną. Jako leczenie uzupełniające stosuje się po prostu treningi wysiłkowe jak ćwiczenia aerobowe, ponieważ zmniejszają one wole przyjmowania stymulantów, gdyż same z siebie pobudzają organizm, który nie odczuwa już wewnętrznej potrzeby przyjmowania substancji pobudzających do jakich zalicza się amfetamina.

Amfetamina – jak działa, szkodliwość, właściwości, skutki i jak rozpoznać uzależnienie?
5 (100%) 5 votes
Może ci się spodobać również

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.