Agorafobia – odmiany, objawy, leczenie

Agorafobia w wielkim uproszczeniu definiowana jest najczęściej jako lęk przed otwartą, szeroką przestrzenią. Jednak uproszczenie to nie oddaje istoty rzeczy, a sama fobia jest o wiele bardziej skomplikowana. W rzeczywistości to nie otwarta przestrzeń, albo nie wyłącznie ona, wywołuje lęk u pacjentów cierpiących na tego rodzaju zaburzenie.

Agorafobia, co to jest?

Agorafobia jest zaburzeniem nerwicowym. Istotą tego zaburzenia jest nieuzasadniony a chorobliwy lęk pojawiający się w konfrontacji z otwartymi przestrzeniami oraz mniej lub bardziej sprecyzowanymi lokalizacjami. Osoba cierpiąca na agorafobię będzie odczuwała strach pozostając sama na otwartej przestrzeni, ale równie skrajne emocje będą ją dotykały gdy znajdzie się wśród tłumu choćby w hipermarkecie czy na dworcu. Ogromnego stresu też przysparza jej podróż samochodem czy pociągiem a nawet samotne przemieszczanie się na rowerze.

Osoby cierpiące na agorafobię, najczęściej obawiają się:

  • podróżowania środkami publicznego transportu
  • przebywania na otwartych przestrzeniach, takich jak: parkingi, mosty, place, wiadukty, przejścia podziemne
  • przebywania w zamkniętych miejscach, takich jak: sklepy, teatry, kina, galerie
  • stania w kolejce lub przebywania w otoczeniu wielu osób
  • przebywania poza domem samemu

Najczęściej są to miejsca, z których ucieczka może być utrudniona a jednocześnie zawstydzająca, strach budzi także świadomość,  że w miejscach tych niemożliwe jest w razie konieczności uzyskanie szybkiej pomocy.

Agorafobia występuje często z zespołem lęku panicznego, które do niedawna jeszcze diagnozowano jako jedno łączne zaburzenie. Aktualnie każde z zaburzeń diagnozuje się jako oddzielne jednostki chorobowe.

Agorafobia – zaburzenie bezpieczeństwa

Według najnowszej klasyfikacji chorób wyróżnia się agorafobię, której towarzyszy inne zaburzenie, jakim jest zespół lęku panicznego oraz agorafobię bez napadów lęku. Agorafobię zalicza się do zaburzeń lękowych i szacuje się, że ok. 50% przypadków pacjentów psychiatrycznych ze zdiagnozowaną fobią, cierpią właśnie na agorafobię.

We współczesnej psychiatrii termin agorafobia rozpatruje się w szerszym kontekście niż jeszcze do niedawna. Interpretacja obejmuje nie tylko lęk przed przestrzenią, ale także przed tłumem oraz utrudnieniem ucieczki z niego do bezpiecznego miejsca. Pacjenci z agorafobią żyją w przekonaniu, że w każdej chwili może spaść na nich jakieś nieszczęście i nie mają nikogo kto mógłby im pomóc jeżeli tylko przekroczą prób bezpiecznego azylu jakim najczęściej jest ich własny dom. W związku z tym ograniczają, jak tylko są w stanie, wychodzenie poza ten swój bezpieczny azyl.

Agorafobia jest jedną z najbardziej dotkliwych fobii ponieważ zdarza się bardzo często, że osoby nią dotknięte w ogóle nie wychodzą z domu. Żyją w nieustannym lęku i obawą przed wyjściem po zakupy, w jakiekolwiek miejsce publiczne, podróżą pociągiem, autobusem czy samolotem.

Agorafobia – objawy

Najbardziej widocznym objawem agorafobii jest lęk przed pobytem w miejscach publicznych, czyli w otoczeniu sobie nieznanym, takim, nad którym nie ma się kontroli a wręcz przeciwnie, kontrola przechodzi w “ręce” tłumu. W obawie przed atakiem paniki, który może nastąpić właśnie przy okazji pozostawania gdziekolwiek w miejscu publicznym, w obawie przed śmiesznością i niezrozumieniem osoba z agorafobią unika jak może wychodzenia z domu. Unika podróży, zakupów, odwleka jak może załatwianie spraw urzędowych. Jeżeli pozostając w miejscu publicznym pozbawiona jest wsparcia bliskiej sobie osoby wszechobecny strach może przejść do fazy paniki, a wraz z nią pojawiają się symptomy choroby:

  • kołatanie przedsionków
  • wzrost ciśnienia tętniczego
  • dotkliwy ból w klatce piersiowej
  • uderzenia  na przemian gorąca i zimna
  • suchość w ustach
  • pocenie się
  • duszność
  • dławienie
  • hiperwentylacja
  • zawroty głowy
  • nudności
  • drżenie ciała
  • mrowienie kończyn
  • wrażenie omdlewania
  • zaburzenia równowagi
  • biegunka, częstomocz
  • poczucie odrealnienia
  • lęk przed śmiercią

Te somatyczne objawy są bardzo podobne do objawów jakie towarzyszą atakowi serca, astmie czy innym chorobom układu krążenia, stąd pogłębiają tylko lęk. A gdy objawy te występują publicznie, towarzyszy im wzmożony lęk, wstyd i poczucie zażenowania.

Agorafobia  z atakiem paniki

Próbując dociec przyczyn występowania ataków paniki lekarze wskazują na czynniki biologiczne i udział w nich serotoniny, noradrenaliny, GABA oraz cholecystokininy, dopiero potem wskazują na czynniki psychologiczne. Najczęściej przytaczanym modelem psychologicznym służącym do wytłumaczenia tego zjawiska jest model Clarka. Zgodnie z nim atak paniki powstaje wskutek błędnej i katastroficznej oceny doznań somatycznych i psychicznych. Oznacza to, że osoba cierpiąca na agorafobię pojawiające się w stresowej dla niej sytuacji przyspieszone bicie serca interpretuje jako zawał serca, a wystąpienie problemu z koncentracją uznaje za popadanie w obłęd.

Taka interpretacja objawów agorafobii prowadzi do błędnego koła, czyli niewielki początkowo wzrost ciśnienia krwi wywołuje lęk, co w następstwie jeszcze bardziej podnosi ciśnienie krwi, na punkcie którego wzmaga się lęk wywołujący na koniec atak paniki. W trakcie napadu paniki pacjent uznaje, że właśnie umiera lub wariuje i chociaż to nie następuje, przekonanie się nie zmienia.

Niezmienne utrzymywanie się u pacjenta zespołu lęku panicznego, pomimo wszystkich sygnałów wskazujących na błędną interpretację jest tzw. zachowanie zabezpieczające oraz unikanie. Jest to zespół zachowań występujących podczas napadu paniki , które jeżeli zostaną uaktywnione, ochronią go przed śmiercią czy inną katastrofą. Może to być głębokie oddychanie, liczenie, siadanie, branie leków, telefon do bliskiej osoby. Zachowania te utwierdzają tylko chorego w przekonaniu, że to dzięki nim uniknął śmierci, a tym samym nie pozwalają na zaakceptowanie faktu podjęcia błędnej interpretacji objawów i doznań.

Osoby cierpiące na agorafobię z lekiem panicznym kierują swoją uwagę na objawy somatyczne, stają się nadwrażliwe i przykładają ogromną wagę do doznań, które dla innych osób byłyby wręcz niezauważalne lub traktowane jako niewielki codzienny dyskomfort.

Agorafobia rozwija się u pacjenta wskutek lęku przed lękiem. W obawie przed wystąpieniem kolejnego napadu paniki chory zaczyna unikać miejsc, w których wystąpił już wcześniej atak paniki, tym samym ogranicza systematycznie  zbiór miejsc, których się nie obawia. Osoby z zaawansowaną agorafobią starają się w ogóle nie wychodzić z domu.

Agorafobia pozbawiona napadów paniki

Nauka niewiele może powiedzieć o pacjentach cierpiących na agorafobię bez zespołu lęki panicznego. Dzieję się tak dlatego, że tacy pacjenci rzadko szukają pomocy u psychologa czy psychiatry. Najczęściej pomocy szukają osoby, u których występują oba te zaburzenia jednocześnie. Wiadomo jednak, że pacjenci z agorafobią nie miewają w takim zakresie napadów paniki, ale bardzo często obawiają się np. bólów głowy czy biegunki. Jak dotąd nie zdiagnozowano przyczyn agorafobii bez napadów leku, jest bardzo możliwe, żewystępują one na zupełnie odmiennym podłożu niż agorafobia z zespołem lęku panicznego.

Agorafobia – leczenie

Leczenie agorafobii oparte jest głównie na psychoterapii. W przypadku uciążliwych zaburzeń lękowych stosuje się metodę poznawczo-behawioralną z techniką desensytyzacji polegającej na odwrażliwianiu chorego. Chorego stawia się w sytuacjach wzbudzających u niego lęk, robi się to stopniowo, a mają one na celu oswojenie się z nimi. Ważnym elementem jest też nauka kontroli nad swoim ciałem w sytuacji wystąpienia paniki. Leczenie agorafobii oparte jest też na technikach relaksacyjnych pomagających wyciszyć lęki.

W przypadkach mocno zaawansowanej agorafobii, występującej zwykle z innymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak: depresja czy socjofobia, chory poddany jest specjalistycznej opiece psychiatrycznej oraz farmakoterapii, z użyciem preparatów przeciwlękowych i przeciwdepresyjnych.

Agorafobia – odmiany, objawy, leczenie
5 (100%) 5 votes
Może ci się spodobać również

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.