Morfina – właściwości lecznicze, uzależnienie i przedawkowanie

Morfina (łac. morphinum) to organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów stanowiący podstawowy psychoaktywny składnik opium. Morfinę po raz pierwszy wyodrębniono w 1804 r . W stanie czystym jest to biała substancja o gorzkim smaku. Na skalę masową po raz pierwszy wykorzystano ją podczas II wojny światowej jako środek uśmierzający ból.

Pochodnymi morfiny są:

  • kodeina, eter metylowy
  • tebaina, eter dimetylowy
  • heroina, pochodna diacetylowa
  • dionina, eter etylowy

Nazwę morfina zaczerpnięto z panteonu greckich bogów bezpośrednio od Morfeusza, boga marzeń sennych. Od czasów starożytnych wykorzystywano morfinę zawartą w maku jako środek narkotyczny, nasenny i uspokajający.

Morfina i jej działanie lecznicze

Morfina, podobnie jak pozostałe leki opioidowe wywołuje wzrost tolerancji na przyjmowane leki, to znaczy, że aby uzyskać wcześniejsze efekty należy brać jej więcej i więcej. Morfina w medycynie stosowana jest pod postacią chlorowodorku morfiny, dostępna w postaci tabletek lub jako siarczan morfiny do iniekcji punktowych. W postaci zastrzyku można podawać ją:

  • domięśniowo
  • podskórnie
  • doustnie
  • dożylnie
  • doodbytniczo

Morfina jest jednym z najsilniejszych, znanych dziś w medycynie środków znieczulających i uśmierzających ból. Dlatego stosuje się ją najczęściej w opiece paliatywnej oraz aplikuje chorym z zaawansowanym stadium chorób nowotworowych. Morfina to lek niezwykle silny i tym samym wspomagający leczenie przy prawie każdego rodzaju dolegliwościach bólowych. Morfina charakteryzuje się tzw. krótkim okresem półtrwania, czyli, aby spełniała ona swoje przeciwbólowe zadanie należy podawać choremu kolejne dawki, a to z kolei prowadzi do uzależnienia od tej substancji.

Morfina wykazuje również inne szersze spectrum oddziaływania, działa:

  • przeciwbólowo
  • przeciwbiegunkowo
  • przeciwkaszlowo
  • uspokajająco

Ze względu na swoje właściwości uzależniające, morfinę stosuje się tylko wtedy, gdy inne środki nie zadziałają. To niezwykle przydatny lek lecz zawsze powinno się go stosować pod kontrolą lekarza. Morfinę przepisuje się przy najcięższych urazach klatki piersiowej, gdy uszkodzeniu ulegają płuca i oskrzela czy w zespołach bólowych występujących z ciężkim kaszlem. Morfinę można łączyć też z innymi środkami przeciwbólowymi, przeciwdepresyjnymi a także ze sterydami. W naszym kraju morfinę w sposób legalny można kupić tylko na receptę wystawioną przez uprawnionego do tego lekarza.

Morfina zaczyna działać w sposób zauważalny po ok. 20-30 minutach od podania jej dożylnego przy standardowej dawce. Jeżeli aplikuje się ją tylko podskórnie czas oczekiwania na jej działanie znacznie się wydłuży. W takim przypadku pierwsze objawy jej działania będą widoczne dopiero po godzinie. W przypadku gdy morfina jest podawana choremu w postaci tabletek, każdorazowo lekarz dostosowuje dawkę do indywidualnych cech choroby pacjenta. Morfina w takim przypadku w 70% wydalana jest wraz z moczem.

Morfina – lek przeciwbólowy ostatniej szansy

Morfina w żadnym wypadku nie jest lekiem pierwszego wyboru dla leczenia bólu. Sięga się po nią dopiero wtedy, gdy inne środki przeciwbólowe nie są w stanie pomóc pacjentowi. Morfinę stosuje się również do uśmierzenia bólu okołooperacyjnego, np.:

  • po zawale
  • niedokrwieniu mięśnia sercowego
  • ciężkich urazach klatki piersiowej
  • uszkodzeniu oskrzeli i płuc
  • zespole bólowym z męczącym kaszlem

Morfinę w szczególnych przypadkach można stosować z innymi lekami przeciwbólowymi, sterydami czy lekami przeciwdepresyjnymi.

Morfina – działanie uzależniające

Morfina oprócz swojego podstawowego działania zmniejsza wrażliwość na przykre zewnętrzne bodźce oraz wykazuje działanie euforyczne. Używana jako środek odurzający bardzo szybko uzależnia. Już po 1-2 dawkach u pacjenta rozwija się uzależnienie psychiczne, zwłaszcza wtedy, gdy wcześniejszy silny ból zanika po kolejnej dawce. Pojawia się bardzo silna chęć zażycia kolejnej dawki. Nawet po kilku kolejno przyjętych dawkach pojawia się uzależnienie fizyczne. W takim przypadku już nie tylko psychika domaga się coraz to większych ilości morfiny, ale ciało również. Gdy jedna z dawek z jakiegoś powodu zostaje pominięta u pacjenta pojawia się głód narkotyczny, czyli zespół objawów odstawienia:

  • drżenie mięśni
  • łzawienie oczu
  • mdłości
  • wymioty
  • biegunki
  • kichanie
  • intensywne pocenie się
  • niepokój
  • stany lękowe
  • depresja
  • zaburzenia krążenia
  • zawał serca
  • zgon

Najczęściej jednak zespół odstawienia mija po ok. 2-3 dniach. Po 8-10 dniach organizm pacjenta ulega całkowitemu odtruciu, dzięki czemu pacjent staje się ponownie wrażliwy na działanie morfiny, nawet w niewielkich ilościach. Gorzej jest z uzależnieniem psychicznym, które pozostaje, wskutek czego pacjent szybko wraca do nałogu. Jednym ze sprawdzonych i stosowanych w leczeniu narkomanii sposobów walki z uzależnieniami od opioidów jest włączenie chorego do programu metadonowego, czyli podanie osobie uzależnionej zamiennika morfiny, mniej szkodliwego dla organizmu metadonu.

W naszym kraju morfina produkowana jest zarówno legalnie jak i nielegalnie. W obrocie legalnym otrzymuje się ją na receptę z czerwonym paskiem wystawioną przez uprawnionego lekarza, w postaci tabletek lub ampułek z zawartością bezbarwnego płynu. Natomiast produkt nielegalny dostępny jest w postaci białego, różowego, szarego lub brunatnego proszku. Swoim wyglądem przypomina on nieco cement.

Morfina – objawy po zażyciu

Po podaniu pacjentowi morfiny można zaobserwować u niego określone objawy fizyczne:

  • zwężone źrenice słabo reagujące na światło
  • spowolnienie psychoruchowe
  • uczucie senności
  • brak uczucia głodu
  • zanik odczucia bólu
  • zmniejszenie potrzeb seksualnych
  • zaburzenia przewodu pokarmowego, w tym: nudności, wymioty i zaparcia
  • spadek ciśnienia tętniczego
  • otępienie
  • bełkotliwa, niewyraźna mowa
  • zatrzymanie moczu

Uzależnienie od morfiny oraz innych opioidów przejawia się spadkiem motywacji do życia, obniżeniem aktywności. Pojawia się apatia, utrata zainteresowań i rozleniwienie. W miarę upływu czasu, gdy nałóg przejmuje kontrolę nad pacjentem, coraz bardziej skupia się on na zdobywaniu pieniędzy na zakup narkotyku. Osoba uzależniona przestaje interesować się swoją dotychczasową pracą, swoją najbliższą rodziną, higieną osobistą. Wyzbywa się też hamulców moralnych, przestaje rozróżniać dobro od zła, całą swoją energię skupia tylko na jednym celu – pozyskaniu kolejnej porcji narkotyku.

Przedawkowanie morfiny

Gdy pacjent przedawkuje morfinę, organizm informuje o tym wyraźnymi objawami:

  • nudnościami i wymiotami
  • pojawia się suchość w jamie ustnej
  • widoczny jest spłycony oddech
  • następuje silne zwężenie źrenic do wielkości główki od szpilki
  • widoczna jest niewydolność oddechowa prowadząca do sinicy
  • obniża się temperatura ciała i ciśnienia krwi
  • może wystąpić śpiączka
Może ci się spodobać również

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.